Koji su procentualni udeli Crno-goraca po religiji (dakle: Crno-goraca (dakle, ne sveukupno religijski udeli stanovnika u Crnoj Gori, nego samo Crno-goraca))?

Koji je procenat Crno-goraca Rimo-katolika;
koji je procenat Crno-goraca muslimana;
koji je procenat Crno-goraca hriscana - pravoslavaca?

(objasnjenje: kada ovde kazem "Crno-goraca" mislim na one kojima je ovaj jezik maternji (dakle, tu ne podrazumevam sveukupno sve stanovnike teritorije Crne Gore, nego samo one koji govore ovim jezikom (one koji se zvanicno izjasnjavaju kao Crnogorci, Srbi, Hrvati ili Bosnjaci - posmatrano kao jedna celina)))

Ukratko:
CGr% = ?
CGm% = ?
CGp% = ?

-------

I, dodatno pitanje: koji je procentualni udeo onih koji govore ovim jezikom (dakle Crno-goraca (onih koji se zvanicno izjasnjavaju kao Crnogorci, Srbi, Hrvati ili Bosnjaci)) kao jedne celine u Crnoj Gori u odnosu na stanovnistvo kojima je maternji jezik neki drugi (Turski, Bugarski, Italijanski, Albanski, Grcki itd.)?

Ukratko:
CG% = ?
Ostali% = ?

-------

(Ako ima negde na internetu, onda ostaviti i URL nakon odgovora)

I, dodatno pitanje: koji je procentualni udeo onih koji govore ovim jezikom (dakle Crno-goraca (onih koji se zvanicno izjasnjavaju kao Crnogorci, Srbi, Hrvati ili Bosnjaci)) kao jedne celine u Crnoj Gori u odnosu na stanovnistvo kojima je maternji jezik neki drugi (Turski, Bugarski, Italijanski, Albanski, Grcki itd.)?

Jesi li ti pijan ovo pisao ?
U Crnoj Gori su ti vecina Srbi, Albanci, Hrvati, Bosnjaci i "Crnogorci" ovih ostalih nemas ni 2%.
Ako posmatras sve te narode kao jednu celinu(a trebao bi, jer prema novom 'Crnogorskom ustavu' ona je drzava svih njenih gradjanki i gradjana) rekao bih da pravoslavaca ima najvise, tu racunam sad Srbe i "Crnogorce"(od kojih je u jeku referenduma vecina mozda i promenila veru), zatim ti idu Muslimani-Albanci i Bosnjaci, pa Katolici-Hrvati.
Procentualno nisam siguran, ali otprilike bi islo ovako nesto
1) Pravoslavci - 60%
2) Muslimani - 25%
3) Katolici - 15%

[/IMG][/URL]

@4kings:

"Jesi li ti pijan ovo pisao ?"

...Sta ti nije jasno?

------------

@Cetinjanin:

Da. Ali, ovde se postavlja pitanje sta to zapravo objektivno podrazumeva pojam 'Crnogorci' oznacen u tim kruznim grafikonima udela tj. npr. da li pojam 'Crno-gorci' obuhvata i ljude koji su katolicke veroispovesti (a to da li si pravoslavac ili rimo-katolik je krucijalna stvar ovde).

-------------------------------

- Ja podrazumevam da pojam 'Crno-gorac' (po prirodi te leksicke kovanice) nije odrednica nacionalnosti, nego odrednica teritorijalno-obitavalisnog privrzenja.
- Podazumevam da leksicki pojam 'Crno-gorac' nije originalnog porekla, nego je prevod originala, koji je 'Monte Negro' (izmisljen od strane Rima u XXI veku radi infiltracije i razaranja hriscanstva sto je u interesu Rima (hegemonije) kao antagonizma pojmu Hristovog pokreta (demokratije))

S toga pojam 'Crno-gorac' moze da podrazumeva bilo sta... to nije naziv za naciju... (zato sam i pitao ono gore)
Naprosto - cim si dovoljno dugo na teritoriji Crne Gore da mozes da glasas, ti si automatski Crno-gorac. Isto kao "Amerikanac" - ne postoji nacija Amerikanac - nego su svi gradjani SAD Amerikanci, bili oni po naciji Nigerijci, Nemci ili Englezi ili Kinezi itd... Tako i "Crno-gorac" moze biti Albanac, Srbin, Hrvat, Grk, Egipcanin, Rom, Uzbekistanac, Tadzikistanac, Aboridzin, Tunguzijac, ili pripadnik bilo koje druge nacije cak i Eskim...

--------
Podrazumevam da postoji ovo jedno govorno podrucje koje je celina (obuhvata teritorije Hrvatske, Bosne, Srbije i Crne Gore). Na tom govornom podrucju zive ljudi kojima je to licni maternji jezik - o njima ovde govorim. Oni su iskljucivo religijaki striktno podeljeni na tri nacije:
1. Podanici interesa RIMSKE hegemonije i dominacije Rima nad (izmedju ostalih) Slavenima; (Rimo-katolici) - Hrvati.
2. Podanici interesa ARAPSKE hegemonije i dominacije Arapa nad (izmedju ostalih) Slavenima; (muslimani) - Bosnjaci.
3. Hriscani (demo-kratski (demo-kratija - vladavina naroda nad samim sobom umesto vladavine jedne hegemonije nad mnozinom drugih kuturoloskih domena)); (pravoslavci) - Srbi.

Tako prosto: ovaj jezik, striktno tri nacije isljucivo prema religiji:
- Hrvati
- Srbi
- Bosnjaci

Nema npr. nacije Crno-gorac (po merilima logike).

Zato sam lepo (imajuci u vidu te cinjenice) pitao gore koliko Crno-goraca* su Srbi, koliko Hrvati, Koliko Bosnjaci (dakle, pitanje religije "Crno-goraca").
(I potom sam usput pitao koliko je "ostalih" u Crnoj Gori (Turci, Italijani, Albanci itd. itd. itd.))

----------
* Imati u vidu da nacinalno definisanje Crno-goraca po te striktno tri nacije nikako ne umanjuje cinjenicu da su oni po svojstvenostima (tim specificnim zasebnim tekovinama i obelezjima u okviru vece celine) gledano Crno-gorci, to se podrazumeva.

Ustvari, postavlja se krucijalno pitanje bez kojeg se zapravo ni ne mogu nadalje poimati nikakva pitanja povodom Crne Gore i svega oko i u vezi nje, a to pitanje je:

Koji je narod zapravo smisao Monte Negra?

(oni koji drze poentu o smislu postojanja Crne Gore kao zasebne celine)
(Da li su smisao (centralni cinidbenici) neki Slaveni (neka od slavenskih nacija)? Da li su to Italijani? Da li su to Nemci? Da li su to Albanci? Neko sasvim deseti? Iliri? Atlantidjani? ... ...Marsovci?)

Komsija eo da ti odgovorim . Ka prvo pojam Montenegro je dosa od naroda koji zivljahu na italijansko poluostrvo ! Crna Gora i imentovanje Crnogorske nacije je dug proces tako da se ne moze srocit u par redova odjenako ,ali eo malacko info pa sam zakljuci !
Crna Gora je u tečaju povjesnice promijenila nekoliko imena. Na njezinom prostoru od sredine III vijeka do 1167. godišta prije n.e. postojalo je Ilirsko Kraljevstvo, tako imentovano po Ilirima kao njezinim najstarijim žiteljima. Potom su ga pokorili Rimljani, koji su od tada do 11. godine nove ere na istome prostoru osnovali provinciju Ilirik. Nakon toga, do pred kraj III stoljeća u ramu rimske provincije Dalmacije se spominje Naronski konvent kao njezin novi naziv. Od razmeđa III i IV do kraja VI v. za nj se pojavljuje ime (provincije) Prevalis ili Prevalitana, od godišta 395. u sastavu Istočnoga Rimskog Carstva (Vizantije). Od tada pa do kraja XII st. smjenjuje ga novo ime oblasti Duklja (Dokleja, Dioklija, Dioklitija).

Tako je narečena po nazivu istoimenoga grada, u sačuvanijem izvorima prvi put zabilježenog u II v. A grad Duklja je imentovan prema ilirskom plemenu DOKLEATI u porječju Zete. Isti naziv do sredine IX st. i u njezinome okviru nosila je novonastala državna formacija. Koncem XII v. potiskuje ga slovensko ime župe i države Zeta (Zenta, Genta), u sačuvanijem vrelima prvi put spomenutom sredinom XI st, sa značenjem "žitnica, žitorodna zemlja". To je ime nastalo prema slovenskom plemenu Ze(n)tići – "Zeteoci", doseljenome iz Polablja – Pomorja, sadašnjega istočnog dijela Njemaćke kao prapostojbine starijeh predaka dukljanskijeh Slovena i prvobitno nastanjenome u ravnicu oko Skadarskoga jezera i rijeke Zete, po njemu također nazvane. Na posljetku, i to je ime u drugoj polovini XV vijeka zamijenjeno opet slovenskijem nazivom Crna Gora, što prvorazredno znači Crna Brda (tal. Montenegro, tur. Karadag, alb. Malezija) s prvijem sačuvanijem pomenom iz 1296. goda u smislu visinske oblasti podlovćenskoga područja u ramu zetske zemlje pod prevlašću Nemanjića.

U državi Duklji, od sredine IX st, u procesu miješanja doseljenih Slovena s Ilirima, Romanima, Grcima (Vizantincima) i pripadnicima drugijeh plemena i naroda, u posebitijem prirodnim i povijesnim uslovima, nastali su Dukljani, kako smo već viđeli, prvo nominalno kao vazalni (vizantijski) narod i od 1043. godišta i kao samostalan narod. Od svršetka XII v. po novopreimenovanoj zemlji Zeti (Zenti, Genti), u procesu njihova daljega spajanja i srođavanja, javljaju se Zećani, za vlade Nemanjića također kao vazalni, a poslije 1360. g. i kao ponovo samostalan narod. Takav rang i položaj ostvaruju stalnom obranbenom i oslobodilačkom borbom kako protivu Srba tako isto i svijeh ostalijeh neprijatelja. Od treće decenije XV st. prema imenu zemlje i nazavisne države Crne Gore, na istorijsku pozornicu stupaju i Crnogorci kao samostalan narod. A do kraja istoga stoljeća, neprestanoj obranbeno-oslobodilačkoj borbi, kao građanskoj revoluciji, u toku narednijeh vijekova, na podlozi posebitijeh ekonomskih, kulturnijeh, državno-pravnih i ostalijeh tradicija, iz crnogorskog naroda postepeno je uobličena i crnogorska nacija, kao najveći oblik svijesti o sebi. Uporedo s njihovijem prvorazrednijem postojanjem, tek duboko u novomu vijeku drugorazredno se pojavljuju i tzv. Srbi, kao pojam neetničkoga sadržaja i postojanja. Od tada prvo označava pripadnost Crnogoraca nazovi srpstvu, tj. Pravoslavlju, što se, naročito poslije obnove Pećke patrijašije (1557 – 1766), poistovjećivalo sa srpskijem narodom u Srbiji. Do toga je došlo stoga što je arhiepiskop Sava Nemanjić tek 1219. godišta u Zetu uveo pravoslavlje, koje se do tada nalazilo u sastavu srpske arhiepiskopije u Žiči i patrijašije u Peći. Iz toga razloga Njegoš drži da su njegovi sunarodnici etnički i nacionalno Crnogorci, a po vjeri Srbi. Međutijem, za razliku od toga srpstva, zabluđelo srpstvo Vuka Karadžića je jezičkoga (štokavskog) karaktera. A crnogorski Srbi Nikole I Petrovića su produkt njegove, u odnosu na Srbe i Srbiju, osvajačke politike. I svi drugi pojavni oblici srpstva u Crnoj Gori su neetnički i nenacionalni.





ps. Pises pogresno ,rijec Crnogorac se pise zajedno ne odvojeno "Crno-gorac" !

Citat: "Ka prvo pojam Montenegro je dosa od naroda koji zivljahu na italijansko poluostrvo !"

Tacno. Znaci, naziv "Crna Gora" nije od kulture i naroda koji zivi na teritoriji te zemlje (govore slovenskim jezikom, znaci - nisu). (Monte Negro - puki prevod: Crna Gora)

Citat: "Na njezinom prostoru od sredine III vijeka do 1167. godišta prije n.e. postojalo je...
...itd. itd. itd...
Isti naziv do sredine IX st. i u njezinome okviru nosila je novonastala državna formacija."

Citava istorija tih terena do pojave Slovena nema NIKAKVE dodirne tacke sa danasnjom 'Crnom Gorom' - te nije vredno niti najmenjeg pomena danas; to su bile naseobine u svakom kontekstu neuporedive sa danasnjim - tek od vremena pocetka dominacije Slavena mozemo pricati o istoriji onoga sto danas poimamo pod 'Crna Gora' tako da nema APSOLUTNO NIKAKVOG smisla u poimanju tih terena u nekakvom NEslovenskom vremenu (tako bismo mogli da pricamo i o tome ko je bio i pre onih koje ti prvi pominjes (a neki narod zasigurno jeste)).

Nemaj zabune - mi ovde govorimo ISKLJUCIVO o slovenskoj Crnoj Gori tj. Crnoj Gori koja jeste slovenska - u okvirima kulturoloskog domena koji se naziva slovenskim (ono sto je u ovom modernom dobu u kojem zivimo jedino razmotrivo i od znacenja, jer ovo sto jeste danas jeste deo slovenske, a ne neke druge price).

-------------------------------------------

Citat: "Koncem XII v. potiskuje ga slovensko ime župe i države Zeta (Zenta, Genta), u sačuvanijem vrelima prvi put spomenutom sredinom XI st, sa značenjem "žitnica, žitorodna zemlja". To je ime nastalo prema slovenskom plemenu Ze(n)tići – "Zeteoci", doseljenome iz Polablja – Pomorja, sadašnjega istočnog dijela Njemaćke kao prapostojbine starijeh predaka dukljanskijeh Slovena i prvobitno nastanjenome u ravnicu oko Skadarskoga jezera i rijeke Zete, po njemu također nazvane."

E, tek sada pocinjemo da pricamo o onome sto jeste tema. (iako se spori nezvanicni pocetak toga povezuje sa 7. vekom) (Dakle 11. vek, zvanicni pocetak price (slovenske price - danasnje price - onoga sto je jedino bitno tako da nista drugo ovde nije bitno) (sve ono pre toga je NASUPROT onome sto je DANAS (dakle, nasuprot slovenskom - te se price o tome mogu samo tako i protumaciti)))

Treba ograditi kao anticku istoriju sve sto je bilo pre Slovena na ovim podrucjima i ne mesati sa stvarnom, danasnjom, istorijom. Naziv "Dukljani" nije slovenski, nego ilirski, te nema nikakve dodirne tacke sa danasnjim narodom i teritorijom.

Takodje treba napomenuti da je komicno deliti Slovene tog vremena po nekakvim nazivima i posmatrati to u sklopu danasnjih nacija. Dabome, Sloveni onoga vremena su svi bili ZAISTA jedan narod (to sto su se u razlicitim vremenima kretali je irelevantno (i (iako prozirno nelogicno) moze da sluzi samo zavaditeljima!)). Sve razlike su usledile vekovima posle toga (a nikada ni nisu odmakle predaleko!).

Recimo da je naziv Zeta bio povoiljan pravac za Slovene. Vec nazivom Monte Negro (1400-tih. godina) ozvanicavaju se tendencije spletki Rima protiv slovenskog naroda.

Vidis,
Hrist je zapoceo pokret slobode od Rima - pokret za demokratiju (svog) naroda, a ta ideja se potom prosirila na mnoge narode - apostoli su cak i Rim hteli da preobraze u demokratiju, ali to im nije poslo za rukom - njihov poraz u borbi za Hriscanstvo (demo-kratiju) je bio potpun i ZVANICAN proglasenjem Rimo-katolickog domena (koji je direktni sukcesor starog rimskog carstva (beskrupuloznih aristokratskih porodica koje su njegov smisao) i njegovih principa (U POTPUNOSTI (taj isti Rim koji je ubio Hrista zbog cega je pokret buknuo i dan-danas jos uvek svetli u nasim (istocnim) zemljama (iako sabotiran i satrian komunizmom sa zapada u novijoj istoriji))));
Od tada (od konacnog i definitivnog poraza Hriscanstva kada je u pitanju Rim) Rim krece da unisti hriscanstvo koristeci naivnost postojecih Hriscana. Rim salje legije na muslimanski narod - provocira ih - tlaci ih, ubija ih (tzv. 'krstasi') - sve dok narod islama nije dovoljno ojacao da moze da krene da se sveti. ZBOG TOGA SU ONI KRENULI NA BALKAN - ZBOG TOGA TOLIKI GNEV MUSLIMANA I STRAVICNI PRIZORI OSVETE (osvete nad onim sto su oni nasankani verovali da je njihov pravi neprijatelj - Hriscanstvo (ali njihov pravi neprijatelj, dabome, nije Hriscanstvo (ciji je i sam smisao originalno protiv Rima), nego je njihov (islamski) neprijatelj ISTI kao i Hriscanski: RIM - to zlo zavade i smrti zarad koristi sacice pohlepnih i dijabolicno mastovitih perfidnih aristokratskih porodica zbog kojih neduzni narod sirom planete strada u krvi i ispasta vekovima)). U prilog tome DIREKTNO govori i cinjenica da je Rimo-katolicka crkva napadala i Ruse (Hriscane) putem Germana (Teutonaca) - dakle - tamo gde islam nije prodreo - tamo su oni LICNO I PRESONALNO kretali da UNISTAVAJU Hriscane i Hriscanstvo uopste.

E SADA TEK - posle tog shvatanja (i u tom kontekstu) mozemo posmatrati sta je sustina pitanja na ovim prostorima.

Da je vodjstvo svog slovenskog naroda na ovim prostorima priznalo vlast Rima i njemu se, prakticno, pokorilo, onda bi Rim verovatno angazovao svoje (na)krst-ijanske legije smrti i odbranio svoje suznjeve; medjutim, priznavanje (na)krst-ijanske vlasti Rima bilo bi izdajstvo Hrist-ijanstva i demokratije (direktno - slobode) svojeg naroda. Nema sta da se govori... Hriscanstvo se branilo koliko je moglo... To nije bilo dovoljno. Islam je zavladao ovim podrucjima sveteci se protiv onih koji zapravo nisu ono sto su oni mislili da su.

Ne shvatas li ucenu Rima? Ne shvatas li nepravdu? Zlo?

Stvar je u tome sto su neki odavde ipak bili pod vlascu Rima, te se Rim zbog svojih interesa zalagao za zastitu tog interesa protiv islama (otomanske imperije).
Naravno - tu govorimo o 'Monte Negro'-u. To je njegova sustina.

Zetska zupanija je bila smisao naroda koji tu i danas jeste krucijalan - slovenskog naroda; sve ostalo - ukljucujuci i koncepciju 'Monte Negro' (slov. prevod: "Crna Gora") jeste za korist Rima (sto ukljucuje i svu prljavstinu protiv Slovena i hriscanstva ovde). Prestankom slovenskog naziva Zeta i ubacenjem naziva 'Monte Negro' gubi se smisao (slovenskog) naroda koji zivi na tim podrucjima i gleda se interes tudjina pod cijom su dominacijom i VOJNIM PROTEKTORATOM (vojnim, zbog rata kojeg su nam ti isti Rimljani i dovukli zasobom, a kojeg nikako NE BI NI BILO (shvatas li) da upravo tako oni nisu PROIZVELI (zarad svojih hegemonijalnih ciljeva)).

Da demonstriram:
Ti licno kazes:
"Od svršetka XII v. po novopreimenovanoj zemlji Zeti (Zenti, Genti), u procesu njihova daljega spajanja i srođavanja, javljaju se Zećani, za vlade Nemanjića također kao vazalni"

i potom:

"a poslije 1360. g. i kao ponovo samostalan narod. Takav rang i položaj ostvaruju stalnom obranbenom i oslobodilačkom borbom kako protivu Srba tako isto i svijeh ostalijeh neprijatelja."

Zar ti nije jasno o cemu se zapravo radi? Dok se Rim ratosiljao Hriscanstva i konsolidovao da ponovo krene da razara i unistava - da zari i pali i pokorava - dotle je jedan narod i bio ujedinjen (sam si rekao: slavensko pleme Zecani, i celina sa drzavom Nemanjica); ALI GLE OVO - cim se Rim vratio imperijalizmu - odmah ide ono (kako kazes) "obranbenom i oslobodilačkom borbom kako protivu Srba tako isto i svijeh ostalijeh neprijatelja" - onda su odmah HRISCANI neprijatelji - ZAR NE VIDIS SUSTINU SLEPCE SLEPI? ZAR TO NIJE OCIGLEDNO DA OCIGLEDNIJE NE MOZE BITI!?! Manjina onih anti-Slovena i anti-Hriscana potpomognuta Rimskim zlom opreze zabludjenu Slovensku vecinu (ISTO KAO I DANAS!) i -- HOP-LA - odjednom su HRISCANI (citaj: H.R.I.S.C.A.N.I. (ne Srbi, ne ovi, ne oni - ili koje god lazno opravdanje) - H.R.I.S.C.A.N.I.!!!) - odjednom neprijatelji (i to slovenska braca! pa gde ces veci dokaz o malicioznosti i podlosti takvog cinjenja - eto ti dokaz o karakteru i smislu takvih delovanja). ...Pazi ti to... Taj nivo perfidnosti... "DIVIDE ET IMPERA" - nista drugo - jos ti i kazu oni licno - a ti??? - Prodiru li te cinjenice? Objasnjeno je da ne moze biti bolje. Postoji samo jedan eventualni razlog zasto ovo ne bi primio k zanju... (nema dva, ovim jasnim objasnjenjem ostaje samo JEDAN...)

------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------
Citat:"Od treće decenije XV st. prema imenu zemlje i nazavisne države Crne Gore..."
Je l' ti zaista mislis da bi tako nesto moglo da postoji da nije podupirano od strane Rima? ...I onda koji je smisao ODUVEK - ti meni reci jer ti je do sada postalo totalno jasno. Nemoj samo da upires u samo jedan bezlicni kvadratic mozaika - citavu sliku ovog mozaika stavi u perspektivu - vidi istinu - shvati smisao.

i jos nastavljas "na istorijsku pozornicu stupaju i Crnogorci kao samostalan narod. " - samostalan? SAMOSTALAN?!?!?!? O cemu ti pricas smehu tragi-komicni - pa Otomanska imperija je tada smlavljivala sve na sta je naisla na svom putu (i vece sile i vojske i narode), a ti kazes 'SAMOSTALNA' - pa mozes li tu i ti sam sebi poverovati svojim recima???

---------------------------------------------------------

Nema tu sta da se prica - u vreme srednjeg veka nije bilo sredstava masovne komunikacije niti bilo kakvih medija - jezik je bio UISTINU MATERNJI - ako govoris ovim jezikom onda je to moglo da bude produkt SAMO I ISKLJUCIVO ako ti je u porodici bilo vise Slovena od svih ostalih - NIKAKO DRUGACIJE.

----------------------------------------------------------
Zna se koji je smisao tog (lazno-navodeci ispoljenog) 'anti-srpskog' stava - NISTA DRUGO DO ANTI-HRISCANSKO (I ANTI-SLOVENSKO) DEJSTVO - protiv nase kulture i roda i demo-kratije koju predstavlja hriscanstvo a sto je suprotno od hegemonije - one Rimske (ko moze negirati tu cinjenicu - nisu li i danas firme i banke iz Rimo-katolickog domena; nisu li i danas oni hegemonijalno nastrojeni; nije li EU drzava u jeku EKSPANZIONIZMA!!

(a napadaju i Rusiju i sabotiraju je iznutra (organizacija "Otpor" deluje i u toj HRISCANSKOJ SLOVENSKOJ zemlji; Zuta "revolucija" (Srbija), narandzasta (Ukrajina), purpurna (Belorusija) - javno kazu da hoce da naprave "crvenu" revoluciju u Rusiji - ZAPAD HOCE RAT - HOCE SMRTI MILIONA GRADJANA - HOCE SMRT OBICNIH LJUDI - HOCE GENOCIDE I HOLOKAUSTE KAO I PRE 70 GODINA - otvori oci pred cinjenicama - ne sme se nasedati na price o neprijateljstvima medju ljudima - ljudi treba da zive kako znaju - ali U MIRU i PRIJATELJSTVU - ne treba nam rat - a sta kojeg k**** traze pan-zapadnjacki "Otporasi" u Rusiji - bolji standardi - kakvo je to sr*** - TO JE POHLEPA - POTENCIRANJE POHLEPE KOD LJUDI I STVARANJE SOCIJALNIH NEMIRA - sve i da su neki clanovi "Otpora" u Rusiji i Rusi zapravo - to su pojedinci - pojedinci koji su navuceni na drogu koju im prodaju - pojedinci koji kriziraju i sposobnisu da prasnu u nasilje kada god zapadnu u krizu, a ako je obecana nagrada za to URLANJE jos i DROGA --- onda sta su sve spremni da urade?!?!))).

Nemojmo zaboraviti i da zivot u nasoj zemlji ne bi bio za zameriti da nam ekonomija nije bila zavrtana i ugnjetavana ucenama sa zapada. Snasli bismo se mi veoma dobro svojim radom i imali mozda i bolje standarde nego i kod njih - ali shvati - oni nam to NISU DALI - jer onda mogu da nas ucenjuju da se poklonimo kao svaki dobri suznjevi i upregnuti u njihovu masineriju zla porobljavamo i druge narode.
-----------------------------------------------------------

Kazes: "iz crnogorskog naroda postepeno je uobličena i crnogorska nacija, kao najveći oblik svijesti o sebi."

"Crna Gora" - odrednica za zemljiste - geografska odrednica.
"Crno-gorci" - odrednica za obitavaoce tog zemljista sa tim nazivom.

Ne mogu dve reci biti naziv za jednu naciju.

Jezik je zajednicki sa hrvatskim-bosnjackim-srpskim narodom - dakle nema ni posebnosti u jeziku.

Sto se kulture tice - i u okviru JEDNE (1) nacije (bilo koje nacije) postoje (I MNOGO DRASTICNIJA!) variranja u obelezjima i karakteristikama - dakle - ni to ne moze biti merilo.

---------------------------------------------------------------------------
DAKLE - IZNEDRUJE SE LOGICAN ZAKLJUCAK - JEDINO MERILO ZA 'CRNU GORU' U SMISLU ZASEBNE NACIJE MOZE BITI SILA - SILA RIMA PROTIV HRISCANSTVA (a sta je podela jednog hriscanskog naroda na dva (dva na tri, tri na qetiri itd...) nego delo ANTIHRISTA (po definiciji!) - delo zla).
----------------------------------------------------------------------------

Kazes:
"Uporedo s njihovijem prvorazrednijem postojanjem, tek duboko u novomu vijeku drugorazredno se pojavljuju i tzv. Srbi, kao pojam neetničkoga sadržaja i postojanja."

Taj, kako kazes "tzv. pojam Srbi" je hriscanski pojam za narod koji govori ovim JEDNIM jezikom (hrvatski-srpski-bosnjacki - zovi ga kako hoces on je JEDAN) sto ga cini JEDNOM celinom i JEDNIM kulutroloskim domenom.
Imas pojmove:
1.) Hrvati - SLAVENSKI ovogovoreci narod; podanici hegemonije LATISNOG naroda
2.) Bosnjaci - SLAVENSKI ovogovoreci narod; podanici hegemonije LATISNOG naroda
3.) Srbi - SLAVENSKI ovogovoreci narod; hriscanski narod - slobodan narod (narod-vlada (demo-kratija)) - slobodni tudjinske hegemonije

Da li govoris tim jesikom kao maternjim - onda - jedno od iskljucivo ta tri - BIRAJ!!

Pojam Srbin znaci da govoris ovim jednim jezikom (jezikom Hrvata, Srba i Bosnjaka), a da si Hriscanin - samo to i nista vise! (a posle ti sebe odredi zavicajno (npr. Crnogorac))
-----------------------------------------------------------------------------

Sto se tice Vuka Karadzica - on je samo hteo da (u skladu sa modernim tendencijama zapada) uoblici i jezik koji on drzi za svoj i uvrsti ga definisanog za nego novo doba - cista lingvistika.
Problem je u tome sto antihristi to tumace kako oni hoce, a sve sa svojim ciljem - unistenje hriscanstva - unistanje demokratije naroda. Tacno isceprkaju neku recenicu koja im godi, i onda je lepo koriste za svoje sotonske naume namerno je pogresno protumacivsi samo da bi podizali tenzije u korist svojih anti-hriscanskih tendencija.


Kazes:
"Od tada prvo označava pripadnost Crnogoraca nazovi srpstvu, tj. Pravoslavlju, što se, naročito poslije obnove Pećke patrijašije (1557 – 1766), poistovjećivalo sa srpskijem narodom u Srbiji. "

- Cim si podanik Latinske hegemonije (Rimo-katolicanstvo), a govoris ovim jezikom - AUTOMATSKI SI HRVAT!!!
- Cim si podanik Arapske hegemonije (Islam), a govoris ovim jezikom - AUTOMATSKI SI BOSNJAK!!!
- Cim si Hriscanin (sto implicira iskljucivo pravoslavlje), a govoris ovim jezikom - AUTOMATSKI SI SRBIN!!!

Koji deo te istine ti nije jasan???

Jedan jezik - a podela naziva za nacije (samo nacije) prema religijama (ukupno tri) - kratko i jasno, da ne moze biti krace niti jasnije.
-------------------------------------------------------------------------------

Kazes:
"Do toga je došlo stoga što je arhiepiskop Sava Nemanjić tek 1219. godišta u Zetu uveo pravoslavlje, koje se do tada nalazilo u sastavu srpske arhiepiskopije u Žiči i patrijašije u Peći."

Izostavimo mi podle hegemonijalne planove Rima. Dokle je hriscanski svet verovao Rimu dotle su verovali i njegovim cinjenjima i pustali da se desava sa tom verom, ali ubrzo se pokazalo njihovo pravo (staro) lice.
Dakle, u pogledu hriscanstva kao hriscanstva - pre samootcepljenja Rimo-katolicke sekte (na)krst-ijanstva (sto ne treba neikako mesati sa naivnim narodom njima potcinjenim pod njihovim lazljivim hipokrizijalnim uticajem) - vasceli hriscanski domen je pre tog samootcepljenja Rima bio PRAVOSLAVAN (prave slave, prave vere). Ako je narod prostora Zete bio ikako hriscanski pre 1219-te. - onda je SVAKAKO bio P-R-A-V-O-S-L-A-V-A-N - jer toj je jedino hriscanstvo - BILO I OSTALO (jer tada Rimska SEKTA (na)krst-ijastva jos nije samootcepila sebe iz celine (sto je jasan anti-hriscanski gest - to udvojavanje (a laze se da nije tako samo pod pretnjom silom, ratom i krvlju od strane Rima - oni ucenjuju na cutnju o istini))).
-------------------------------------------------------------------------------

Kazes: "I svi drugi pojavni oblici srpstva u Crnoj Gori su neetnički i nenacionalni."

TACNO!!!
Nesto i pametno da kazes!
Takvi (kako veelis) "pojavni oblici", su samo -- Hriscanski.

Quote :
(a napadaju i Rusiju i sabotiraju je iznutra (organizacija "Otpor" deluje i u toj HRISCANSKOJ SLOVENSKOJ zemlji; Zuta "revolucija" (Srbija), narandzasta (Ukrajina), purpurna (Belorusija) - javno kazu da hoce da naprave "crvenu" revoluciju u Rusiji - ZAPAD HOCE RAT - HOCE SMRTI MILIONA GRADJANA - HOCE SMRT OBICNIH LJUDI - HOCE GENOCIDE I HOLOKAUSTE KAO I PRE 70 GODINA - otvori oci pred cinjenicama - ne sme se nasedati na price o neprijateljstvima medju ljudima - ljudi treba da zive kako znaju - ali U MIRU i PRIJATELJSTVU - ne treba nam rat - a sta kojeg k**** traze pan-zapadnjacki "Otporasi" u Rusiji - bolji standardi - kakvo je to sr*** - TO JE POHLEPA - POTENCIRANJE POHLEPE KOD LJUDI I STVARANJE SOCIJALNIH NEMIRA - sve i da su neki clanovi "Otpora" u Rusiji i Rusi zapravo - to su pojedinci - pojedinci koji su navuceni na drogu koju im prodaju - pojedinci koji kriziraju i sposobnisu da prasnu u nasilje kada god zapadnu u krizu, a ako je obecana nagrada za to URLANJE jos i DROGA --- onda sta su sve spremni da urade?!?!))).


BOZE DRAGI KAD TEBE COJEK CITA BI REKA KAKO STE VI SERBALJI NEBESKI NAROD CUDO NEVIDJENO ! tI "PROFESORE ZABRAVLJAS IZGLEDA KAKO SU DEBILNI NEMANJICI "UNOSLILI " PRAVOSLAVLJE U CRNU GORU " OGNJEM I MACOM " !!!!!!!!!!!!!!!! KAKO KRISCANSKI SĹPALISE I POKLASE SVE STO IM SE NADJE NA PUT !! PA I DANAS BRADATE SPODOBE SPC NOSE NOZEVE I LJEVORE PO CRNOJ GORI ! VASKA CRKVA TUMACI BIBLIJU KA TALIBANI KURAN !
STO NACINJE VAASKA SORTA PO BOSNI RVACKOJ KOSOVU A SVE UZ POMOC SPC A ,ZABORAVI LI KRISCANINE TI TO ! KUDJ SE DJEDE ONO " OBRNI DRUGI OBRAZ A ???????
jA NIJESAM NITI CU IKAT BIT KATOLIK ,MA USTE MANJE MUSLIMAN ,ALI VALA NI PRIPADNIK VASKOGA TUMACENJA BIBLIJE I HRISTOVIJEH RIJECI !!!!!!!!!!!!!!!!

DUKLjANSKA DRŽAVA - CRNOGORSKI ISKON I KORIJENI

Zašto ono čime bi se drugi narodi ponosili izaziva otpor u dijelu današnje Crne Gore?

Porfirogenit kaže da Hrvati, Srbi, Dukljani i ostala susjedna plemena pripadaju "Slavinima"

Crnogorska država je pod različitim imenima postojala više vjekova ali se o njoj malo znalo i nedovoljno zna, pogotovo za njen najstariji period - dukljanski, jer niti je bilo želje, niti školovanih ljudi koji bi napisali njenu istoriju, a ono što se o njoj zna uglavnom su uzgredno pisali drugi, onoliko koliko je istorija dukljansko-zetske države zadirala u istoriju drugih - susjednih naroda - Vizantinaca, Normana, Srba, Hrvata, Bugara, Mlečana, rimskih papa. Tek će se posljednjih decenija XX vijeka pojaviti nekoliko djela koja bar malo nadomještaju propuštene vjekove.
Rijetki su evropski narodi, pogotovo slovenski, koji mogu dogledati do samoga dna svoje prošlosti od kada su se uključili u evropski svijet, iz praistorije u civilizaciju.
Korijen crnogorskog državnog, pa i nacionalnog bića seže u duboku prošlost koja je izbrojila više od jednog milenijuma, dok je njen hrišćanski korijen još dublji. Dukljanska arhiepiskopija spada među najstarije u Evropi.
Duklja ili kako je kasnije na Zapadu nazvana Kraljevstvo Slovena, nije samo civilizacijska evropska tekovina nego i južnoslovenski priključak u evropski kulturni svijet.
Geopolitički položaj dukljanske, odnosno zetsko-crnogorske države i njen specifičan istorijski razvoj stimulišu i daju joj sopstveno mjesto u regionu i slovenskom svijetu. Ta mala balkanska država, izuzimajući vrijeme kralja Bodina, kada je dostigla svoj vrhunac moći bivala je ugrožena od mnogih neprijatelja koji su je željeli posjedovati kao važno strategijsko područje. Pojedini susjedi su u tome i uspijevali, zauzimajući joj pojedine oblasti, ili uništavajući i cijelu državu.
Dugo vremena po doseljavanju na Balkanu, slovenska plemena su bila pod vrhovnom vlašću Vizantije. Čak i u doba stvaranja svojih država nijedna srednjovjekovna sIovenska država nije uspjela da objedini sve Slovene na Balkanu u jednu državu, iako je takvih pokušaja bilo. Kod Grka i Rimljana, naziv SIoven proteže se do X vijeka kao Slavinija, Sclavenia, Sclavonia. Konstantin Porfirogenit kaže da Hrvati, Srbi, Dukljani i ostala susjedna plemena pripadaju "Slavinima". Sličnu terminologiju nalazimo i kod drugih onovremenih istoričara. Rimska imena provincija polako su ustupila mjesto novoj geografskoj nomenklaturi, izuzimajući Dalmaciju - Gornju i Donju.
Upravo na prostoru Gornje Dalmacije prostirala se teritorija Dukljanske države, nekadašnje Prevalitane.
Pod pojmom Duklja najčešće se podrazumijeva stari grad na sastavcima rijeke Zete i Morače kraj Podgorice. Ovaj grad je više vjekova bio prijestonica Dukljanske države dok ga nijesu razorili razni neprijatelji tako da njegove razvaline i danas leže nedovoljno istražene, iako su tu, na dohvat ruke.
Ime Duklja se najčešće izvodi od imena rimskog municipija Doclea u oblicima Dioclea, Dioclia, slovenski Dioklitija. Srednjovjekovni oblik Dioklija povezuje se sa imenom cara Dioklecijana koji je po majci porijeklom iz grada Duklje. Ovo ime nalazimo još u IV vijeku kod latinskog pisca Victora Aureliusa, da bi od VII vijeka kod grčkih pisaca bilo sve češće. Ipak, tek se Konstantin Porfirogenit nešto preciznije definisati ime, teritoriju i narod u srednjovjekovnoj Duklji, nazivajući je zemljom Dioklejom, a njene stanovnike Dioklitanima.
Ime Duklja za dukljansku državu susrijeće se sve do XVI vijeka kada se posljednji put pominje u djelima čuvenog crnogorskog štampara Božidara Vukovića Podgoričanina.
Kada je Porfirogenit pisao svoju istoriju oko 950. godine nije ni slutio da će to dugi biti osnovni izvor za taj period dukljanske države koju opisuje nezavisno od srpske i hrvatske kao susjeda. Pored njih on upisuje i oblasti Travunije, Zahumljana i Neretljana, na koje se oslanjala Dukljanska Kraljevina, a koja je počinjala od dračkog kaštela na jugu. On kaže da Duklja "leži prema kaštelima Drača, tj. do Lješa, Ulcinja i Bara i ide do Kotora, a planinskim stranama se graniči sa Srbijom". Dakle, prema ovom i drugim izvorima iz onoga vremena mogu se približno odrediti granice dukljanske države iako su one u raznim vremenima bile različite, što je ponekad zavisilo i od moći susjeda. Pored već pomenutih granica na primorju, u unutrašnjosti su to bili planinski vijenci između izvora rijeke Zete i Pive, limski kraj i visoke planine na istočnoj strani Skadarskog jezera.
U vrijeme pojedinih kraljeva iz dinastije Vojislavljevića teritorija Duklje se prostirala do ušća Neretve i na istoku do Bugarske.

Dok su Crnogorci velikodušno ćutali, drugi su se utrkivali da prisvoje dukljansko-zetsku istoriju

Dukljanski vladari nakon njenog osamostaljenja od Vizantije u grčkim, latinskim i domaćim pisanim spomenicima u početku se titulišu arhontima - kneževima. Prvi poznati knez Duklje je arhont Petar. Slijedi sveti knez (a možda i kralj) Vladimir, takođe po Dukljaninu, knez Vojislav i knez Gojislav.
Najznačajnija ličnost u Duklji u XI vijeku bio je svakako Vojislav koji se spominje u izvorima kao čovjek koji se prvi pobunio protiv vizantijske dominacije što je i dovelo do definitivnog osamostaljenja Duklje, poslije bitke kod Bara 1042. godine. U nekim izvorima se pominje kralj Radoslav koji je vladao prije Bodina.
Poslije kralja i cara Bodina na dukljansko-zetski prijesto dolazi Jakvinta, a zatim se ređaju vladari loze Vojislavljevića - Dobroslav, Kočapar, Vladimir IV, kralj Đorđe, Grubiša, Gradihna, knez Radoslav II i konačno knjeginja Desislava 1189. godine, koja je morala napustiti zemlju pred naletima Nemanjića. Sudbina malih država i naroda da trpe hegemoniju većih i snažnijih naroda, na žalost, nije mimoišla ni Duklju, prvu crnogorsku državu, pa je u jednom periodu bila pod dominacijom susjeda Hrvatske i Raške, a sve zajedno pod uticajem velikog susjeda Vizantije sa kojom su bile više u neprijateljstvu nego u dobrim odnosima.
Još za vrijeme kneza Radoslava u Duklji (Zeti) je postojala raška stranka koju pisac Barskog rodoslova naziva “zlom i od davina neprijateljskom”, a koja je dovela na vlasti u Zeti Desu, sina (ili brata) raškog župana Uroša II a vlast kneza Radoslava je svedena na primorski pojas sa gradovima Skadrom i Kotorom.
Poslije “velikog meteža” na Balkanu u drugoj polovini XII vijeka i velikih uspjeha raškog župana Stefana Nemanje njegova se ofanziva prenosi na Duklju i Dalmaciju. U tim osvajanjima, prema riječima Nemanjinog sina Stefana Prvovjenčanog, Nemanja osvoji “otčestvo i roždenije svoje istovuju djedinu svoju”, nekad naseljenu Grcima u kojoj su bili sazidali gradove Danj, Sardonik, Drivast, Skadar, Svač, Ulcinj i “slavni grad” Bar, koje ovaj poruši a ostavi Kotor, koji je utvrdio i podigao svoj dvor u njemu.
U toj ofanzivi i osvajanjima Nemanji se pridružio posljednji zahumski vladar knez Mihajilo. Od toga vremena, odnosno od početka XIII vijeka u Zeti se stvara nova tradicija, tradicija Nemanjića. Međutim, sporedne grane Nemanjića loze nosile su i dalje mnoge tradicije o dukljanskoj dinastiji. Vukan je 1197. godine bio kralj Duklje, Dalmacije, Travunije i Toplice. Kraljevsku titulu od njega je naslijedio i njegov sin Đorđe čije je ime takođe preuzeto iz dukljanske tradicije. I drugi Nemanjići kasnije se pozivaju na dukljansku tradiciju i kraljevsku titulu. Stefan Prvovjenčani tako i formalno prisvaja sve dukljanske teritorije čime se završava jedan važni dio crnogorske istorije dukljanskog perioda.
Poražavajuće djeluje činjenica da ta država dukljanskih Slovena iz X - XII vijeka, za svoje vrijeme prilično moćna, sa svojom dinastijom i desetak vladara (kneževa i kraljeva), koja kasnije nastavlja da živi pod drugim imenom, kao Zeta, odnosno Crna Gora, biva toliko zanemarena i zaboravljena. Dok su Crnogorci velikodušno ćutali drugi su se utrkivali da dukljansko-zetsku istoriju inkorporiraju u svoj korpus u čemu se nažalost u izvjesnoj mjeri i uspjeli. To su najčešće bile: srpska, hrvatska, grčka, bosanska i dijelom albanska istoriografija, pri čemu su prve dvije imale više uspjeha od drugih.
Tome je svakako doprinijela činjenica da Crna Gora pored toga što nije imala svojih kadrova za pitanje istorije, nije dugo imala ni organizovane službe za čuvanje i izučavanje istorijske građe o sebi, tako da je njeno kulturno blago nestajalo bez traga, uništavano ili postojalo svojina drugih naroda. Primjera je bezbroj. Ako je igrom slučaja nešto i sačuvano ti stari dokumenti i drugi izvori često su proglašavani falsifikatima. Istini za volju, bilo je i falsifikata, ali onih koji su imali zadati cilj i Crnoj Gori nanosili štetu. Zar nije, u najmanju ruku čudno da prvi crnogorski istorijski spis - Ljetopis Popa Dukljanina mnogi prisvajaju kao svoj ili proglašavaju nepouzdanim izvorom, a ti isti u svojim istorijama se pozivaju i počinju upravo od njega u dokazivanju svojih tvrdnji. Uzmemo li dukljanske povelje iz perioda Vojislavljevića, pa i Nemanjića - mljetske, lukrumske, vranjinske, i kotorske, kažu sve falsifikat do falsifikata.
Zaista, što je mnogo, mnogo je! Na sreću, posljednjih godina izrastaju crnogorski kadrovi koji ispravljaju te nepravde načinjene crnogorskoj istoriji, pa razumije se i narodu i Crnoj Gori, iako je nataloženi skoro cementirani mulj teško očistiti.
Veliku teškoću predstavlja i činjenica da su na Balkanu pojedine teritorije i po više puta mijenjale državnu pripadnost, a samim tim i kulturno-istorijski spomenici koji su se nalazili na njima, pa ih je teško pripisati, po porijeklu, određenom narodu i određenoj nacionalnoj istoriji. Naravno, ovdje ne ulaze spomenici koji su odigrali aktivnu ulogu u nacionalnoj istoriji određenog naroda, čime se isključuju svaka dilema.

U Crnoj Gori nalazimo sintezu i simbiozu između vizantijskog, latinskog i slovenskog u umjetnosti

Još od vremena doseljavanja na bivše rimske provincije Dalmaciju i Duklju (nekada zvanu Prevalis), slovenska plemena približno jednako su bila udaljena od hrišćanskih centara, tako da svoj put prema pokrštavanju dukljanski Sloveni nalaze u kulturnom bogatstvu Konstantinopolja i Rima. Težeći ka nezavisnosti zemlje koju su naselili, sve vrijeme vješto laviraju između ovih centara.
Otuda, od srednjovjekovlja do danas u Crnoj Gori nalazimo sintezu i simbiozu između vizantijskog, latinskog i slovenskog u umjetnosti, graditeljstvu, književno-bogoslužbenom jeziku, religiji i literaturi.
Još od vremena kada je car Teodosije Veliki podijelio Rimsko carstvo na Istočno i Zapadno, preko dukljanske zemlje su se prelamale mnoge važne granice. To je teritorija preko koje su se vjekovima dodirivali i ukrštali katolicizam i pravoslavlje, a kasnije i islam. Ovdje su ostavili svoje tragove razni narod - Iliri, Kelti, Tračani, Vizantinci, Franci, Ugri, Mlečani, Osmanlije, Huni, Avari, Goti, Ostrogoti, Vizigoti, Kumani, te mnogi drugi znani i neznani narodi. Naravno, to smatramo kvalitetom više u našoj istoriji.
U crnogorskoj se istoriji smjenjuju periodi uspona i padova, od perioda moćne samostalne države u Bodinovo doba do statusa oblasti ili udione kneževine u državama koje su joj nametale svoj suverenite. U srednjem vijeku, u vrijeme dinastije Vojislavljevića, dukljanska država je u pojedinim periodima bila toliko moćna da je i susjedima nametala svoju vlast, a njeni gradovi na Primorju kao Drač, Skadar, Ulcinj, Bar i Kotor doživljavaju buran razvoj tako da se ubrajaju čak i u najveće trgovačke centre na Jadranu.
O istoriji dukljanske države i njenih susjeda - Raške, Hrvatske, Bugarske, Zahumlja... najslikovitije i najpodrobnije priča dukljanski prezviter, nadamo se da je to konačno utvrđeno, Grgur Barski u svom ljetopisu, istorijskom spisu iz sredine XII vijeka, jednom od najstarijih pisanih spomenika kod južnih Slovena, o kome smo već prethodno nešto rekli. Iako se ne može zanemariti činjenica da tzv. Pop Dukljanin koristi legendarni i fikcijski materijal o ratovima Slovena, pokrštavanju, zatim Panonsku legendu, Legendu o Sv. Vladimiru i sl. on daje mnoštvo važnih istorijskih podataka, od kojih su svakako najvažniji oni o dukljanskim kneževima i kraljevima prve crnogorske dinastije Vojislavljevića iz XI i XII vijeka. Ovo tim prije što za ovaj period imamo jako malo autentične sačuvane dokumentarne građe, a ono malo u vatikanskom i mletačkom arhivu još uvijek nije dovoljno proučeno.
Vjerujemo da će započeti projekat na ediciji Monumenta Montenegrina biti doveden do kraja i stanje, nadajmo se, značajno promijeniti.
Ljetopisac kroz cijeli spis ističe hrišćansku pobožnost slovenskog stanovništva u dukljanskoj državi, smještajući je u istorijski, politikološki i književni kontekst.
Dukljanske prezviter za svoju istoriju koristi oficijelni jezik Zapadne crkve (iako ima i drugih mišljenja) jer shodno kontekstu hrišćanskog teocentrizma kroz srednjovjekovlje, naročito starije, južnoslovenski teolozi i filozofi gravitiraju ka latinskom jeziku. Međutim, i pored latiniteta ljetopisac (i slovenski crkveni krugovi) se ne odriče slovenstva, slovenske samobitnosti u hrišćanskom kosmopolitizmu već ga predstavlja kao sastavni dio nove civilizacije, potvrđujući to isticanjem slovenske superiornosti pri pobjedama u mnogim bitkama. Na te temelje se naslanja i djelo svete braće Kirila i Metodija, glagoljaškog i ćirilsko bogosluženje i slovenska pismenost.

Želimo naglasiti još jednu činjenicu: Crna Gora ima izuzetno kulturno, državno i etničko nasljeđe, dio kojeg je uvršten i u svjetsku kulturnu baštinu. Nažalost, još uvijek nedovoljno izučeno, pa ne znamo da li zbog nedostatka kadrova i sredstava ili možda zbog toga što ne znamo da li da se njime ponosimo ili da ga velikodušno prepustimo drugima koji ga znaju cijeniti? Imamo li pravo pred istorijom, pred Bogom i ljudima, pred budućim generacijama Crnogoraca da se odričemo Dukljanske države, temelja crnogorske prošlosti? To bi značilo da se odričemo svoje izvornosti.
Možemo li zamisliti šta bi značilo za Francusku da se odrekne svojih Lujeva, Srbiju svojih Nemanjića, Rusiju svojih Romanovih...
Svaku kulturu, svaku istoriju, pa i crnogorsku je neophodno proučavati, pratiti između mitskog i realnog, preko nacionalnog, u vremenu i prostoru. Kako je problem mitskog i realnog, kulturnoistorijski opseg veoma složen, to se može konstatovati da je on u Crnoj Gori još uvijek slabo proučen. Posebno ako se ima u vidu da je granica između mitskog i realnog promjenljiva i ima širi kontekst od državnih granica.

I na kraju da zaključim: Crnogorci imaju svoj identitet, svoju istoriju, milenijumsku državnu tradiciju, svoju kulturu i svoje ime. Valorizacijom svojih vrijednosti - istorijskih, kulturnih, nacionalnih, na naučnim istinama zasnovanim, ne samo što ćemo najbolje pomoći sebi i drugima, nego je to naša velika moralna i svaka druga obaveza.

Doseljavanje Slovena i Dukljanska država
(1976 g.)


DOSELJAVANJE SLOVENA



Sloveni su na tlo današnje Crne Gore dospjeli u prvoj polovini VII vijeka, vjerovatno ubzo poslije 602. godine, kada su se kao bujica razlili preko širokih prostranstava Balkanskog poluostrva. Možda su i ranije idući starim rimskim putevima, pojedini odredi Avara i Slovena zalazili u ravne i plodne oblasti oko Skadarskog jezera, ali takvi pljačkaški upadi nijesu imali trajnijih posljedica. Kasnoantički život bio je prekinut tek pošto je slomljen granični obrambeni sistem na Dunavu. Poslije toga Vizantijsko carstvo bilo je dovedeno za kratko vrijeme na ivicu propasti. Preostao mu je mali broj uporišta, zidinama zaštićenih gradova na morskoj obali i ostrvima, a sama prijestonica carstva bila je 626. godine izložena opasnoj opsadi Avara i Slovena, koju su s maloazijske strane podržavali Persijanci. Vizantija se u tim kritičnim godinama održala, ali je zemljište nekadašnjih rimskih provincija u unutrašnjosti Balkanskog poluostrva morala prepustiti Slovenima.

Proces slovenskog naseljavanja veoma je slabo poznat. Sigurno je da slovenske mase nijesu mogle potpuno i ravnomjerno prekriti ogroman prostor od Dunava do Peloponeza, one su se kretale zatečenim putevima i neizbježno su se morale razliti u mnoštvo predjela, koji su svojim geografskim odlikama pružali uslove za život i način privređivanja na koji su bili navikli u svojim ranijim boravištima. Zaposijedajući plodne i ranije kultivisane oblasti, Sloveni su ostavljali za sobom planinska zemljišta i teško pristupačne regione, đe su nalazili pribježište ostaci kasnoantičkog stanovništva.

Mase slovenskih doseljenika djelovali su na svoje vizantijske savremenike jedinstveno svojim osobenim jezikom, približno jednakim načinom života i sličnim običajima, ali u svojim akcijama i za vrijeme napada i u vrijeme posijedanja Balkanskog poluostrva nijesu predstavljale jedinstvenu, povezanu i organizovanu cjelinu. Sloveni su još u svojim kretanjima bili izdijeljeni na veliki broj skupina sastavljenih od dijelova starih plemena, zajednica obrazovanih s one strane vizantijske granice i manjih ili većih grupa koje su im se priključivale u toku borbi i kretanja. Sloveni su ostali podijeljeni i razdvojeni i kad su se trajno vezali za novo tlo. Posmatrana, iz Carigrada, teritorija Balkanskog poluostrva naseljena Slovenima izgledala je kao mnoštvo malih kneževina koje su Vizantinci obilježavali karakterističnom množinom "Sklavinije".
Kod Slovena naseljenih u zaleđu jadranske obale opaža se izdijeljenost na manje političke okvire u kojima su se obrazovale nove grupe s imenima koja vode porijeklo ili sa zemljišta koje su naselili ili od plemenskih imena iz stare postojbine. Zahvaljujući jednom vizantijskom spisu iz sredine X vijeka, djelu Konstantina VII Porfirogenita (913-959) o narodima s kojima je Vizantijsko Carstvo dolazilo u dodir, srazmjerno su dobro poznate južnoslovenske kneževine ranoga srednjega vijeka na tlu današnje Crne Gore i u njegovom susjedstvu.
U ravnicama oko Skadarskog jezera, dolini Zete i u zaleđu morske obale na potezu od Boke Kotorske do Bojane, obrazovala se bila kneževina Dukljana, koja je svoje ime dobila po rimskom gradu Doklei, čije se ruševine nalaze u neposrednoj blizini današnje Podgorice. Južno od Dukljana u ravnicama današnje sjeverne Albanije, prostiralo se dobro naseljeno slovensko područje, ali je ono srazmjerno rano palo pod vizantijsku vlast, pa nije ostalo traga o njegovom samostalnom političkom razvoju. "Planinskom stranom", - kako kaže car Konstantin Porfirogenit, - "zemlja Dukljana graničila se sa Srbijom". Ova najranija Srbija prostirala se osjetno zapadnije od svih kasnijih srpskih državnih centara. Na istoku njeno granično područje dopiralo je do grada Rasa, a na zapadu se dodirivala sa Hrvatskom kod Livna, pogranične hrvatske županije. Planinski dijelovi u unutrašnjosti današnje Crne GOre pripadali su, dakle, srpskoj kneževini. Granica se najvjerovatnije pružala planinskim obroncima koji zatvaraju slivove Zete i Morače. U primorskom pojasu Duklja je za susjeda imala Travuniju koja se prostirala između Boke Kotorske i Dubrovačkog zaleđa. U okviru toga područja ležala je zemlja Konavljana, kasnije konavoska župa, okružena planinama sa svih strana i gotovo predodređena da očuva političku individualnost. Dalje prema sjeveru i zapadu, duž obale i u bližem zaleđu, obrazovala se zemlja Zahumljana između Dubrovnika i doline Neretve. Na ovu oblast nastavljala se zemlja Neretljana na području između Neretve i Cetine i na ostrvima Korčuli, Braču i Hvaru, na koju su Sloveni dospjeli. Još dalje prema zapadu, od Cetine pa sve do Istre prostirala se kneževina Hrvata.
Kao i u drugim djelovima Balkanskog poluostrva i u jadranskom zaleđu može se opaziti čuvanje i širenje starih plemenskih imena, kakva su imena Hrvata i Srba, ali istovremeno i izbijanje novih oznaka koje su poticale s novog zemljišta. Karakteristična u tom pogledu su imena Neretljana, od antičkog imena rijeke Naron, Dukljana, od antičkog grada Doclea, i Konavljana od ostataka antičkog vodovoda (canale), očuvanih u ovoj župi.
Pored slovenskih doseljenika na tlu današnje Crne Gore bilo je i ostataka kasnoantičkog romanizovanog stanovništva. Na samoj morskoj obali i u njenoj neposrednoj blizini stara rimska utvrđenja omogućila su jednom dijelu gradskih stanovnika da odole avarskim i slovenskim napadima i da se održe u najkritičnijim periodima. Oni su kasnije stupili u neposredne dodire sa Slovenima, trgovali su sa njima i tako olakšavali svoju egzistenciju, zavisnu u najvećoj mjeri od ribolova i plovidbe morem. Nije, nažalost, poznata konkretna istorija pojedinih gradova u vrijeme slovenskog naseljavanja i u stoljećima koja su neposredno slijedila. Neki od tih gradova, kao Budva i Skadar, imali su već tada dugu i bogatu istoriju i uspjeli su da očuvaju kontinuitet gradskog života. Na drugim mjestima došlo je do pomjeranja i preseljavanja na bolje zaštićene i utvrđenje tačke, kao što je bio slučaj s Dubrovnikom koji je nastao od bjegunaca iz starog Epidaura, ili Splita, đe je u zidinama Dioklecijanove palate sačuvan dio stanovnika stare Salone. Izgleda da je srednjevjekovni Kotor nastao na sličan način preseljavanjem stanovnika starog Acruviuma. Teško je reći da li je tako nastao i srednjevjekovni Bar, ali je sigurno da su i njegovi korijeni veoma duboki i da je i on imao jezgru sastavljenu od romanskog stanovništva.
Predslovenski elemenat sačuvao se i u zabačenim planinskim krajevima. Kasnije u srednjem vijeku on se javlja u obliku Vlaha, koji su se slavizovali, ali su održali svoj način života i privređivanja i osobeni tip društvenih zajednica, u obliku Arbanasa, koji su sačuvali svoj jezik, kulturu i osobenu organizaciju. Od XI vijeka o njima je sve više podataka u izvorima i sve se jasnije ocrtava njihova oblast "Arbanum" s centrom oko današnje Kroje. U toku vremena Arbanasi su došli u bliži dodir sa Slovenima u Duklji i igrali su vidnu ulogu u njihovoj kasnijoj istoriji.
Najvažniji ostatak antičkog svijeta, koji je djelovao na doseljene Slovene, bilo je ipak Vizantijsko Carstvo kao neposredni izdanak i nasljednik Rimske Imperije. Dostigavši u prvoj polovini VII vijeka svoju najnižu tačku, ono se postepeno oporavljalo, ali nijednog trenutka nije odustajalo od težnje da ponovo zavlada rimskim provincijama. Pokušavajući da ostvari program obnove vlasti u starim rimskim granicama, Vizantija se sudarala sa ogromnim teškoćama, ali je postepeno bilježila i uspjehe. U početku se morala zadovoljavati mirnim odnosima sa Slovenima i simboličkim priznavanjem carske vlasti od strane onih koji su bili u bližem susjedstvu, a kasnije je preduzimala vojne pohode u udaljenije oblasti, vršila značajna preseljavanja slovenskog stanovništva i zavodila svoj administrativni sistem.

Obnovljena Vizantija oslanjala se na široki sloj ratnika koji su za svoje izdržavanje koristili vojnička imanja. Vojnički elemenat bio je istovremeno izvor snage i okosnica organizacije Carstva. U područjima pod carskom kontrolom osnovane su bile "teme", vojnoadministrativne jedinice sa "strategom", vojnim zapovjednikom na čelu. Svuda đe je Vizantija uspijevala da zavede svoju stvarnu vlast, bilo je zavedeno i tematsko uređenje. Tematskom organizacijom najranije su bile zahvaćene teritorije u susjedstvu Carigrada i Soluna i oblasti centralne Grčke. U svojoj politici preokupacije slovenskih teritorija na Balkanskom poluostrvu, Vizantija je rano dobila veoma snažnog suparnika u Bugarskoj Državi, koja je poslije 680. formirana na prostoru između Dunava i planine Balkana. Ratoborni Protobugari nametnuli su se za gospodare slovenskim kneževinama i koristeći njihovu snagu širili su svoju vlast u svim pravcima. Do sredine IX vijeka čitava istočna polovina Balkanskog poluostrva bila je podijeljena između Vizantijskog Carstva i nove Bugarske Države. Kneževine u zapadnoj polovini, udaljene i od Bugara i od Vizantije, imale su drukčiju sudbinu.
Vizantijska vlast izbila je na jonsku obalu prvih godina IX vijeka kada je osnovana tema Kefalenija na jonskim ostrvima. Nešto kasnije, ali svakako do sredine IX vijeka, osnovana je i Dračka tema, veoma značajna za kasniji razvoj Duklje i susjednih slovenskih kneževina. Uskoro je vizantijsko područje na jugu prošireno temom Nikopolj u Epiru, čime je presječen slobodni razvoj Slovena naseljenih na teritoriji današnje Albanije. Dukljani su tada bili najisturenija južnoslovenska kneževina, najbliži susjed jakog vizantijskog uporišta. Vizantijska vlast u ovim dalekim krajevima održavala se zahvaljujući prevlasti na moru i prije svega bila je ograničena na mjesta na morskoj obali. Na području dukljanske kneževine gradovi Lješ, Ulcinj, Bar i Kotor bili su pod vlašću stratega u Draču, dok su teritorije u zaleđu čvrsto držali dukljanski kneževi. Isto je tako bilo dalje prema sjeveru đe su gradovi od Dubrovnika pa sve do Istre ostali u rukama vizantijskih careva. U drugoj polovini IX vijeka car Vasilije I (867-886) obrazovao je od tih gradova i ostrva temu Dalmaciju, čiji je centar bio u Zadru. Želeći da što bolje obezbijedi svoje posjede, car Vasilije je prepustio slovenskim kneževima iz zaleđa, vladaocima Hrvata, Zahumljana i Travunjana tribut od 10 funti zlata koji su bili dužni da njemu plaćaju. Vizantija je u to vrijeme morala da angažuje snage svoje flote da odbrani jadranske gradove od Arabljana koji su opustošili gradove Rosu, na ulazu u Boku Kotorsku, Budvu i Donji Kotor, i dugo, punih 15 mjeseci, opsjedali Dubrovnik.
Aktivna politika cara Vasilija pokazivala je rezultate utoliko što su južnoslovenske kneževine priznale vrhovnu vlast Vizantije i slale svoje ratnike da na italijanskom tlu pomognu carsku vojsku protiv Arabljana. Uspjeh je predstavljalo pokrštavanje Srba, obavljeno sedamdesetih godina IX vijeka. U to vrijeme javljaju se hrišćanska svetačka imena kod članova srpskog vladalačkog roda. Prihvatanje nove vjere otvorilo je puteve širenju hrišćanske kulture i jačim vizantijskim uticajima. Najvažniju ulogu u radu na pokrštavanju imali su svakako primorski gradovi u kojima se hrišćanstvo neprekidno održalo od kasnoantičkih vremena. O velikoj starosti hrišćanske crkvene organizacije u oblasti Skadarskog jezera svjedoči veliki broj episkopija (Kotor, Bar, Ulcinj, Skadar, Svač, Drivast, Sarda, Danj, Sapa) ograničenih većinom na pojedini grad i neposrednu okolinu. Iz ovih se centara, bez sumnje, hrišćanstvo raširilo i u dukljanskoj kneževin i to najkasnije u vrijeme cara Vasilija I, jer iz kazivanja cara Konstantina Porfirogenita saznajemo da su se novoj vjeri najduže opirali Neretljani, koje su zbog toga nazivali Paganima.
Od sredine IX vijeka srpska kneževina, - "Krštena Srbija", - kako je naziva Konstantivn Porfirogenit, izložena je bila napadima Bugara. Uspjevala je da se odbrani, ali su se Bugarski vladari aktivno miješali u borbe za vlast među članovima srpskog vladalačkog roda i tako vizantijsku vrhovnu vlast zamijenjivali svojom. Srpski kneževi uspjevali su uprkos spoljnim pritiscima da svoju vlast povremeno prošire na primorske kneževine Travunjana i Konavljana. U prvim decenijama X vijeka, kada je Bugarska pod Simeonom bila na vrhuncu moći, pošlo joj je za rukom da potpuno potčini Srbiju. Pod bugarskom vlašću našle su se tada teritorije u unutrašnjosti današnje Crne Gore, dok je dukljanska kneževina vjerovatno ostala pošteđena. Bugarska vlast trajala je vrlo kratko vrijeme (924-927), pošto je nestabilnost poslije Simeonove smrti iskoristio Časlav Klonimirović, član srpskog vladalačkog roda zatočen u Bugarskoj, koji je uz podršku vizantijskog cara uspio da obnovi srpsku državu. Sve do Časlavljeve pogibije u okršaju s Mađarima, novim susjedima koji su preduzimali upade u okolne zemlje, Srbija je očuvala unutrašnju samostalnost pod vlašću vizantijskog cara, a zatim se otprilike od 960. godine, gubi iz istorijskih izvora.


DUKLJANSKA DRŽAVA


Do sredine X vijeka dukljanska kneževina bila je formirana i jasno razgraničena od susjednih slovenskih kneževina i vizantijskog područja. Ništa se, međutim, ne zna o njenoj ulozi u političkim zbivanjima. Ostao je jedino pomen o arhontu Duklje Petru zahvaljujući olovnom pečatu s njegovim imenom. Vjeruje se da je živio i djelovao neđe u IX ili X vijeku. Dukljanska država bila je isuviše malog prostranstva i snage da bi se u ovo vrijeme mogla isticati u balkanskim političkim prilikama. Njen razvoj proticao je u sjenci krupnih događaja koji su odlučivali o sudbini Balkanskog poluostrva.
Značajan prelom predstavljalo je pokoravanje Bugarske 971. kada je izgledalo da se završilo vizantijsko-bugarsko suparništvo u borbi za prevlast nad Balkanom. Bio je to najveći vizantijski uspjeh od vremena doseljavanja Slovena. Ali carske vojske su samo nekolko godina ostale na Dunavu. Već 976. godine razbuktao se na teritoriji Makedonije ustanak protiv vizantijske vlasti koji su predvodili sinovi komisa Nikole (otuda: komitopuli) Mojsej, Aron, David i Samuilo. Koristeći spoljne i unutrašnje teškoće Vizantijskog Carstva, makedonski ustanici su za kratko vrijeme oslobodili velika prostranstva. Samuilo, koji je poslije kratkog vremena ostao sam na čelu ustanka, proglasio se za cara i s velikom upornošću nastavio osvajačku politiku. Prodor u pravcu jadranske obale doveo ga je u bliži dodir s dukljanskom kneževinom.


Dukljom je tada vladao knez Jovan Vladimir, miroljubivi i pobožni vladar, kojega Vizantinci hvale kao svoga prijatelja. Osjećajući da ga Samuilo ugrožava, Jovan Vladimir se obratio za pomoć caru Vasiliju, ali je ipak ostao usamljen i nije bio u stanju da se odbrani. Samuilo ga je zarobio i odveo u svoju prijestonicu Prespu, đe je došlo do neočekivanog preokreta. Prema Žitiju Vladimirovom, koje je sačuvano u "Ljetopisu popa Dukljanina u mladog zarobljenika zaljubila se Samuilova kćerka. Otac je popustio pred njenim molbama. odobrio je da se uda za Vladimira i svoga zeta je poslao u Duklju. Pod vrhovnom vlašću Samuilovom Duklja je nekoliko godina uživala mir, jer su i susjedne oblasti, Dračka tema i teritorija nekadašnje srpske kneževine, bile pod istim gospodarom.
Nemirna vremena su nastala iza 1005. godine, kada se drač vratio pod vizantijsku vlast, a naročito poslije 1014. kada je poslije jednog teškog poraza umro Samuilo. Njegovog nasljednika Gavrila Radomira ubio je brat od strica Jovan Vladislav, koji je iz osnova promijenio odns prema dukljanskom knezu. On je na prijevaru domamio Jovana Vladimira u Prespu i tu ga je dao pogubiti (1016) . Nije poznato kakav je bio položaj Duklje u toku sljedeće dvije godine dok Viznatija nije potpuno dovršila osvajanje nekadašnje Samuilove države (1018). Vizantijski uspjeh je ovoga puta bio trajan, iako je nekoliko velikh ustanaka u toku XI vijeka pokušavalo da zbaci vizantijsku vlast.
Granica carstva izbila je na Savu i Dunav, a čitava istočna polovina Balkanskog poluostrva prekrivena je tematskom organizacijom. Za teritoriju bivšeg Samuilovo carstva obrazovana je arhiepiskopija s centrom u Ohridu. Njene krajnje zapadne episkopije bile su u Sirmiju (Srijemska Mitrovica), Rasu (u blizini današnjeg Novog Pazara) i Prizrenu. Pošto je ova crkvena organizacija imala grčke starješine i držala se istočno obreda, vjerska situacija postala je složenija, naročito u zapadnom dijelu Balkanskog poluostrva đe su misionarsku djelatnost i crkvenu vlast držali latinski crkveni centri iz promorskih gradova.

Tematska organizacija poslije 1018. zahvatila je i dio srpske teritorije. Nađeni su pečati stratega Srbije, što je siguran znak postojanja teme Srbije, ali se razilaze mišljenja naučnika u pogledu teritorije koju je ta tema obuhvatala. Većina naučnika stoji na gledištu da je ta tema obuhvatala Duklju, koja je bila u neposredno blizini Dračke teme. U novije vrijeme međutim, iznijeto je mišljenje da je tema Srbija bila na sjeveru u području Sirmijuma. U svakom slučaju teritorija dukljanske kneževine došla je poslije rušenja Samuliovog Carstva pod neposrednu Vizantijsku vlast.

Pokušaji obnavljanja počeli su poslije kratkog vremena. Periferni položaj ovih teritorija i postepeno slabljenje vizantijske centralne vlasti pružili su priliku lokalnom knezu Stefanu Vojislavu da se odmetne, ali se taj prvi pokušaj nesrećno završio. Vojislav je bio oveden u Carigrad, brzo se oslobodio i 1034. digao novi ustanak s trajnim rezultatima. U dva naha nanio je teške poraze vizantijskim vojskama. Odbio je da vrati državni novac s jednog vizantijskog broda koji se razbio na dukljanskim obalama. Vojislav je postizao uspjehe i u svojoj politici prema susjednim srpskim kneževinam. Sigurno je bar neko vrijeme gospodario Travunijom i Zahumljem. Na taj način došao je u bliži dodir s strategom teme Dubrovnik, obrazovane od južnog dijela teme Dalmacije. Jedna epizoda iz Vojislavljevih odnosa s dubrovačkim strategom otkriva da je povremeno bivao i u dobrim odnosima s vizantijskim vlastima. Pretvarajući se da su prijatelji, dubrovački strateg i dukljanski knez radili su jedan drugom o glavi. Na jednom sastanku na morskoj obali strateg Katakalon je htio da zarobi Vojislava, ali ga je ovaj preduhitrio i kao svog sužnja odveo u Ston.

Vojnički neuspjesi primorali su Vizantiju da se pomiri sa stvarnošću i da poštuje samostalnost domaćih knezova zadovoljavajući se simboličnim izrazima vrhovne vlasti kao što je dodjeljivanje vizantijskih titula i uključivanje susjednih vladara u carigradsku činovničku hijerarhiju. Na toj osnovi bilo je i dukljanskim vladarima lakše da da održavaju dobre odnose sa Vizantijskim Carstvom. Vojislavljev nasljednik Mihailo (oko 1050 - 1080.) bio je ubrojan u vizantijske saveznike i prijatelje i nosio je visoku titulu protospatora. U toku vremena su i gradovi, nekada sastavni djelovi tema, dolazili pod vlast susjednih slovenskih kneževa. Jovan Vladimir je svakako gospodario Skadrom, Stefan Vojislav je držao Bar, a Mihailovi dvori bili su već u Kotoru i Prapratni. Do kraja XII vijeka svi gradovi od Kotora do Skadra izmakli su vizantijskoj vlasti, ali ih ona nije lako zaboravljala niti odustajala od svojih pretenzija.

Vladanje gradovima uvlačilo je dukljanske vladare u crkvene probleme. Konačni rascjep crkava odigrao se 1054., dakle u Mihailovo vrijeme, ali savremenici ga još nijesu neposredno osjetili. Uostalom čitava dukljanska teritorija ostala je u rimskoj sferi. Tek mnogo kasnije, širenjem Raške prema primorju, prodrlo je ovamo pravoslavlje. Dukljanski vladaoci imali su više teškoća oko rješevanja odnosa među pojedinim crkenim središtima. Poslije Splita, koji je kao nasljednik provincijske metropole Salone imao rang arhiepiskopije, stekao je početkom XI vijeka i Dubrovnik to dostojanstvo, koje je sobom nosilo i crkvenu jurisdikciju nad okolnim episkopijama. Sredinom XI vijeka javlja se i Bar s pretenzijama na arhiepiskopski rang i crkvenu vlast nad brojnim ali malenim episkpijama oko Skadarskog jezera. Dukljanski vladari uporno su podržavali Bar u tim nastojanjima, koja je Dubrovnik svim silama ometao. Čitava dva stoljeća vodila se borba iz koje je Bar izašao kao pobjednik utoliko što je sačuvao arhiepiskopski rang.

U doba Mihaila vodio se jedan dio toga spora u koji je bio uvučen i tadašnji Papa, energični Grgur VII. Iz jednog njegovog pisma upućenog 1077. "Mihailu kralju Slovena" vidi se da je Papa odredio istragu o pravima crkava koje se parniče i obećao da poslije toga poslati zastavu i ogtač kao znak arhiepiskopskog dostojanstva. Misli se da je Mihailo prije toga tražio za sebe zastavu kao znak kraljevstva i da je od njegovog vremena dukljanska država dobila rang kraljevine. Njegova titula nije poznata, a kasnije u XII vijeku, vladari su bili kraljevi Dalmacije i Dioklitije. Prvi dio titule vodio je porijeklo od gradova teme Dalmacije, a drugi od stare dukljanske kneževine. Ime Zeta, koje se od XI vijeka pojavljuje u vizantijskim izvorima, nije se upotrebljavalo za čitavu državu.

Tokom svoje srazmjerno duge vlade Mihailo nije uspjeo da očuva dobre odnose sa Vizantijom, koja je baš u to vrijeme bila suočena sa velikim teškoćama na istoku i na zapadu. Bio je, koliko se iz oskudnih izvora vidi, u bliskim vezama sa Normanima, koji su se učvrstili u južnoj Italiji i ubrzo postali neprijatelji Carstva. U otvorena neprijateljstva ušao je 1072. kada su mu pomoć protiv vizantijske vlasti zatražili ustanici iz Makedonije. Mihailo je uputio svoga sina Bodina i vojskovođu Petrila s vojnim odredom koji je igrao značajnu ulogu u daljem toku ustanka. Bodin je bio izvikan za cara i formalno je došao na čelo čitavog pokreta. Operacije ustanika Mihailo je koristio da prodre u Dračku oblast i da pokuša da proširi svoju vlast na oblasti u unutrašnjosti. Ustanak je, međutim, poslije značajnih uspjeha slomljen, a Bodin je pao u ruke Vizantinaca. Odveden je bio u daleku Antiohiju odakle ga je otac oslobodio uz pomoć mletačkih trgovaca. Poslije sloma ustanka izgubljene su bile i tekovine u unutrašnjosti. U oblasti grada Rasa, po kojoj je taj dio srpske teritorije dobio naziv Raška zemlja, javljaju se pred kraj XI vijeka veliki župani kao protivnici Vizantije.

Bodin je započeo svoju vladavinu u veoma burnim vremenima. Normani su poslije uspjeha u Italiji prešli na drugu stranu mora i pokušavali da osvoje vizantijske teritorije polazeći od Drača. U veliki okršaj između Vizantije i Normana bili su uvučeni i okolni vladari i gradovi. Tako su Dubrovnik i Split pomagali Normane dok je Bodin bio na strani Vizantijskog cara koga je pomagala i vanecijanska flota. Za vrijeme odlučne bitke kod Drača, 18. oktobra 1081, Bodin je imao zadatak da smeta snabdijevanje i logor Normana, ali se on nije umiješao u borbe bojeći se nepovoljnog ishoda. Kada je saznao da je car Aleksije I Komnin uzmakao, napustio je bojno polje i vratio se kući sa svojom vojskom. Normani su poslije toga postizali velike uspjehe prodrijevši u Epir, Makedoniju i Tesaliju. Bodin je takav obrt situacije iskoristio da proširi svoju vlast na zemlje u unutrašnjosti Poluostrva. Kao ranije Mihailo, tako je i on zavladao Raškom i Bosnom. Plodove toga uspjeha nije mogao dugo uživati, jer se vizantijski car oslobodio normanske opasnosti, povratio Drač i učvrstio svoje pozicije. Bodin je i dalje nastavio da uznemirava okolne vizantijske oblasti i da potčinjava sebi gradove. Njegov najbliži protivnik u periodu 1085-1090, bio je drački namjesnik i carev šurak Jovan Duka. On je u jednoj bitci uspjeo da pobjedi Bodina i da ga zarobi zajedno sa mnogim ratnicima. Nije poznato kako se Bodin ovoga puta oslobodio zarobljeništva. Sigurno je samo da se vratio na vlast i da se održao do prvih godina XII vijeka.
Bodin je kao i njegov otac bio suočen s crkvenim problemom. Uspjeo je da najzad izdejstvuje Baru rang arhiepiskopije koristeći rascjep u katoličkoj crkvi i borbe oko papskog prijestola. Činjenica da je sve to bilo postignuto kod protivpape Klimenta III smetala je kasnijim arhiepiskopima u borbama s Dubrovnikom. Kotorska biskupija nije ostala pod vlašću barske nadbiskupije, već se podvrgla arhiepiskopu u Bariju u Italiji i na taj način izvukla iz dugih borbi Dubrovnika i Bara.
Pred kraj XI vijeka Bodin je imao prilike da u Skadru dočeka dio krstaša prvog pohoda, koje je predvodio Rajmond Tuluski. Sam vladar je prijateljski primio krstaše i izmijenjao darove s njihovim vođama, ali je stanovništvo Bodinove zemlje ostalo krstašima u rđavoj uspomeni.
Početkom XII vijeka Bodin je sišao sa istorijske pozornice. Njegovi potomci veoma su slabo poznati. Zavađeni međusobno i obuzeti borbama za vlast, oni su iscrpljivali snage dukljanske države, koja je sve više gubila u značaju. Uporedo s tim promijenio se i opšti politički položaj na Balkanskom poluostrvu. Ugarska je postigla veliki uspjeh uključivši Hrvatsku (1102.) i Dalmatinske gradove (1105.). Postala je time glavni suparnik Vizantijskog Carstva u borbi za prevlast nad Balkanskim poluostrvom. Pred sredinom XII vijeka ugarski kraljevi postali su vrhovni gospodari Bosne i saveznici raških velikih župana. Ugarsko - vizantijski sudari dobijali su u ono vrijeme izuzetnu oštrinu zbog toga što je i Vizantijsko Carstvo pod ratobornim carevima iz dinastije Komnina doživljavalo svoj posljednji veliki uspon.

Veliki župani Raške koristili su ove borbe i povremeno zbacivali vizantijsku vlast i preduzimali pohode pustošeći okolne vizantijske oblasti. U periodima vizantijskih uspjeha primirivali bi se dok se ne ukaže nova povoljnija prilika.
Raški veliki župani dolazili su i u prvoj polovini XII vijeka u bliži dodir s Dukljom, ali sa izmijenjenim ulogama.
Dok su u vrijeme Mihaila i Bodina dukljanski vladari postavljali namjesnike u Raškoj, sada su se Raški veliki župani miješali u unutrašnje borbe Duklje i postavljali na vlast svoje štićenike. Ponekad su i članovi raške vladajuće porodice, prisiljeni da napuste zemlju zbog unutrašnjih obračuna, nalazili utočište u Duklji. Tako je i otac Stefana Nemanje, kasnije velikog župana i ujedinitelja srpske države, pobjegao u Duklju. U vrijeme toga izgnanstva rodio se u Ribnici Nemanja i bio kršten od "latinskih jereja", kako priča njegov sin Stefan Prvovenčani.

Kao veliki župan Stefan Nemanja (1166-1196) se u prvom periodu svoje vladavine morao miriti s vizantijskom vrhovnom vlašću. U otvorenoj borbi s carem Manojlom I Komninom doživio je neuspjeh i bio zarobljen. Ipak je uspio da se zadrži na velikožupanskom prijestolu i ostao je lojalan prema caru Manojlu sve do njegove smrti (1180). Kasnije je sam i savezništvu sa ugarskim kraljem širio svoju vlast na okolne vizantijske oblasti. U jedan mah neđe između 1183. i 1186. okrenuo se Duklji i potpuno je potčinio svojoj vlasti. Posljednji dukljanski knez Mihailo, koji je bio izgleda u srodstvu s Nemanjom, napustio je zemlju. Njegova žena Desislava predala je 1189. u Dubrovniku dvije lađe. Duklju je tada napustio, vjerovatno kao pristalica stare dinastije, i barski nadbiskup Grgur. Zajedno s Dukljom došli su pod Nemanjinu vlast i nekadašnji vizantijski gradovi Kotor, Bar, Ulcinj, Skadar, Sarda, Danj, Drivast i Drač. U kasnijim borbama s vizantijom koja je bila oslabljena ali je još uvijek dospijevala da nametne vrhovnu vlast, Nemanja je bi poražen (1190) i morao je da se odrekne jednog dijela osvajanja iz predhodne decenije. Duklja s gradovima ostala je, međutim, čvrsto u njegovoj vlasti.

"I PRETVORI SLAVU NJIHOVU U PUSTOS"

Tzv. Nemanjin grad nije nikad postojao, jer dijete izbjeglice nije moglo zidati grad u tudjoj zemlji; a to kako je Nemanja spalio “grad slavni Nis“, Skoplje i Prizren, kao tudje gradove, a potom spalio i sve gradove u Zeti, nijesu izmislili zelenasi nego to pise njegov sin, hvaleci ga! I da je tada postojao Haski tribunal, glavni svjedok protiv Nemanje bio bi njegov sin Rastko, odnosno Sava!
Stefan Prvovencani pise da je Nemanjin otac (njegov djed) morao da bjezi iz Raske zbog dinastickih svadja i sklonio se u susjednu zemlju Zetu, dje mu se rodio sin Nemanja. I u Zeti je krsten po katolickome obredu, jer tada u njoj nije bilo pravoslavnih svjestenika. A kad se stanje u Raskoj smirilo, Nemanjin otac se vratio u Ras i tamo je Nemanja bio ponovo krsten po pravoslavnome obredu. Kad je umro jaki vizantijski car Manojlo (1180), Nemanja se udruzio sa ugarskim kraljem i napao Bugarsku, razrusio Sofiju (Sredec). A kad se ugarski kralj povukao, Nemanja je nastavio da zari i pali sve do Skoplja i Prizrena, pa je onda navalio na Zetu.

SIN SLAVI ZLOCINE SVOJEGA OCA, STVARAJUCI TAKO TRADICIJU DA SE ZLOCINCI TRETIRAJU KAO HEROJI

Ali pustimo Prvovencanoga da on sam prica:
“Iako me tada nije bilo pamtim sta je bilo o rodjenju njegovu, ipak sam slusao da je bio veliki metez u ovoj strani srpske zemlje... i da su roditelju njegovu braca mu zaviscu oduzeli zemlju, i on izidje iz buna njihovih u kraj rodjenja svojega, po imenu Dioklitija.
I voljom bozijom i preciste njihove matere rodi i ovo sveto dete, koje ce biti bozjim promislom sakupitelj propalih delova otacastva njegova, pastir i ucitelj, i crkvama podizatelj pak i propalim obnovitelj.
U kraju zvanom Ribnica, u hramu presvete i preciste vladicice nase Bogorodice, buduci da su u zemlji toj latinski jereji, izvoljenijem bozjim udostoji se primiti latinsko krstenje.
A kad se vratio otac njegov u stolno mesto, opet se udostoji da primi i drugo krstenje iz ruku svetitelja i arhijereja usred srpske zemlje, u hramu svetih i sveslavnih apostola Petra i Pavla...
Podje precasni sveti Simeon sa ugarskim kraljem, i dodje do grada po imenu Sredec (Sofija), i razrusi ga i opustosi do kraja.
A kad se ugarski kralj vrati u svoju drzavu, Sveti, rastavi se od njega, otide sa silom svojom na grad Pernik, da i njega razrusi silom svojom i opustosi i grad Stobi, i grad Zemun, i grad Velbuzd, grad Zitomitski, i grad Skoplje, i grad Leski u donjem Pologu, i grad Gradac, i grad Prizren, i grad slavni Nis, i grad Svrljig, i grad Ravni, i grad Kozli.
Te gradove porusi i do kraja temelja ih iskoreni, jer ne osta kamen na kamenu koji se ne porusi. I ne podigose se ni do danas. Zemlje njihove, i bogatstva njihova, i slavu njihovu prilozi bogatstvu i slavi otacastva svoga, i slavi velmoza, i naroda svoga.
Pridodade zemlji otacastva svoga oblast nisavsku do kraja, Lipljan, i Moravu, i zvano Vranje, prizrensku oblast i oba Pologa do kraja sa medjama njihovim.
Povrati Dioklitiju i Dalmaciju, otacastvo i rodjenje svoje, pravu dedinu svoju, koju je nasiljem drzao grcki narod, i gradove u njoj, sazidane od ruku njihovih, tako da se prozvala grcka oblast, a kojima su imena: Danj grad, Sardoniki grad, Drivast, Rosaf grad zvani Skadar, grad Svac, grad Ulcinj, grad slavni Bar. A Kotor ostavi, utvrdi ga i prenese svoj dvor u nj, koji je i do danas. Ostale gradove poobara, i porusi, i pretvori slavu njihovu u pustos, istrebi grcko ime, da se nikako ne spominje ime njihovo u toj oblasti, a narod svoj u njima nepovredjen ostavi da sluzi drzavi njegovoj sa strahom i sa urecenim dankom od Svetoga.”
(Hilandarska povelja u zborniku: Stara srpska knjizevnost, Novi Sad – Beograd, 1966, 52-53, 60-61. Preveo L. Mirkovic)

Istina je da nema ratova bez zlocina i da je jedini sigurni nacin da se izbjegnu zlocini u ratu – da se izbjegne rat!
Navaljivali su na nasu obalu Saraceni, sredinom IX vijeka, ali njima ne podizemo spomenike.
Pa je navalio na nas i makedonski car Samuilo, zeleci da uzme sve sto je imala Vizantija. I o njemu pise Pop Dukljanin:
"Zatijem car (Samuilo), pokrenuvsi vojsku, dugo vremena opsijedase Ulcinj, ali ga nikako nije mogao zauzeti. Zato odatle, gnjevan, odstupi, i poce rusiti, paliti i plijeniti cijelu Dalmaciju; gradove, pak, Kotor i Dubrovnik zapali a sela i citavu pokrajinu tako opustosi da je izgledalo da je zemlja ostala bez stanovnika.”
Na njega se zale i Kotorani, jer vele da im je bio uzeo mosti sv. Tripuna, koje su nadjene u Italiji i otuda vracene, kad je Vizantija savladala Samuila. Ali mi ni Samuilu ne dajemo ulice, iako je on nama dao dobru i vjernu Kosaru.
Pa smo onda i mi, kad smo osilili, osvajali Bosnu i Rasku. Ali Dukljanin pise samo ovo:
"Posto bi uglavljen mir (izmedju Bodina i brace, u cemu je posredovao barski nadbiskup Petar), Bodin sa bracom ode u Rasku i oruzjem je dobi, pa zagospodari njome. Tamo je postavio dva zupana iz redova svojijeh dvorjana: Vukana i Marka... Potom uze Bosnu i tamo postavi kneza Stevana.”
Nema nista o rusenju i paljenju. Uostalom, Srbi su Bodinu oprostili, pa su mu dali ulicu usred Beograda. Valjda im je bilo vaznije da ga otmu nama (kad nama ne treba, jer mi dajemo ulice svakome ko je opalio vise od tri metka, a u Bodinovo vrijeme nije bilo metaka), nego da ga zigosu zbog toga sto ih je pokorio.
Uostalom, Bodin je vise skodio nama nego njima, jer je prosirio drzavu skoro do Save, kao veliki balon kojemu je dovoljna draca pa da pukne. Jer ni lav ni mrav, ni tica ni lisica, nece pojesti vise nego sto im treba. Samo covjek, krava i drzava znaju da se prezderu i da crknu. Tako je, besmislenim sirenjem, propalo i veliko Rimsko Carstvo, i nasa Zeta, i Austro-Ugarska.
A Nemanja, kojega neki u crnoj Crnoj Gori pominju njezno kao Deda Mraza, i ponose se njegovim imenom iako ono znaci: onaj koji nema nista (biblijski Neman je gubavac), postupao je okrutnije nego ijedan drugi okupator, jer drugi su pucali na nas i palili nam kuce tek onda kada smo mi na njih zapucali.
Osim toga, taj isti ratni zlocinac Nemanja ima i paraklis crkve u Momisicima! A hoce jos i glavnu ulicu, u kojoj je Skupstina, Banka, Predsjednik Republike. U kojoj je vec i spomenik Karadjordju, podignut tu prije nego u Beogradu! Sto je mnogo, mnogo je.

NEMANJA JE RODjEN U SPUZU A KRSTEN JE U RIBNICI

Mapa tih osvajanja pokazuje da je Rasanima trebalo 500 godina da sidju u dolinu Morave. Iz teksta Prvovencanoga, pisanoga 1201, kada je Nemanja vec bio sveti Simeon, jasno se vidi da je nepoznati Nemanjin otac morao da spasava glavu i da se mogao od toga skloniti samo u drugoj drzavi, Zeti. I to na skrovito mjesto, Spuz, koji se ovdje ne pominje, ali ga ima i u manastirskom zapisu koji je vladika Vasilije Petrovic nasao u Srbiji, citajuci rukopise za svoju knjigu o Crnoj Gori (1754). Slican zapis nasao je srpski istoricar P. Sreckovic u Voljavci podno Rudnika i objavio ga dva puta (1869,1870). Tada se to moglo lako provjeriti. Niko nije negirao postojanje ovoga zapisa, i mi ga donosimo u faksimilu.

ILUSTRACIJA
Faksimil zapisa o Nemanjinome rodjenju u Spuzu, koji je P. Sreckovic nasao u manastiru Voljavci podno Rudnika

Dakle, Nemanja se rodio u Spuzu ali je krsten u kraju koji se zvao Ribnica, a ne u gradu Ribnica koji nije nikada postojao, a to je utvrdio opet srpski istoricar Mihailo Dinic. Posto nijesu sacuvani originali zitija srpskih vladara, najstariji prijepis ovoga teksta je u pariskom rukopisu iz XIV vijeka. A u tome prijepisu je bogobojazljivi prepisivac napravi tipicnu srednjevjekovnu gresku – preskocio je jedan red, pa je ispalo da je Nemanja rodjen u crkvi. Uocavajuci ovu nelogicnost , Ljiljana Juhas je u ‘Arheografskim prilozima Narodne biblioteke Srbije”, 3, 1981, 123-130. analizirala ovo mjesto i nasla u cemu je greska. Naime, na Skadarskom jezeru je 1441. Nikon Jerusalimac, ispovjednik Jelene Balsic, sceri kneza Lazara, ispisivao Goricki zbornik posvecen njoj. A kako je ona bila od srpske vladarske loze, Nikon je iz nekoga boljega prijepisa ili originala onoga sto je pisao Prvovencani ispravio pomenuti tekst, odnosno dodao onaj red koji je preskocen. No i tu je on ucinio jednu korekciju. Posto je Prvovencani pisao u Rasu, njemu je bilo prirodno da napise da je bio “veliki metez u ovoj strani srpske zemlje”, a Nikon, koji se ne nalazi tamo izostavio je “u ovoj strani”, jer bi ispalo da je metez bio u Zeti.
Mi smo pasus o Nemanjinome rodjenju prenijeli prema toj verziji koju srpska arheografija smatra jedino ispravnom. Nemanja nije rodjen u crkvi nego je u njoj krsten, a to je mogla da bude crkva sv. Marije u Duklji, koja je obnovljena u IX vijeku. A taj predio spadao je u slovenski pojam Ribnice kao kraja. Uostalom, Prvovencani nije nikada bio u Ribnici, pa je mogao da pise neprecizno.
Da je Zeta bila tudja drzava, a ne otacastvo Nemanjino, pise sam Nemanja u uvodu Hilandarske povelje (1198):
“I obnovih svoju dedinu i bolje utvrdih bozjom pomocu i svojom mudroscu... i stekoh od Morske zemlje Zetu s gradovima, a od Arbanasa Pilot, a od grcke zemlje Lab s Lipljanom...”
Posto je Nemanja bio nepismen, sto potvrdjuje njegov krst na ugovoru o miru sa Dubrovnikom 1186, pisar ga je pogrjesno cuo pa je napisao:”od Morske zemlje” a ne od ‘Pomorske zemlje”. No, to je ispravio Sava u Studenickom tipiku (1208):
“I posto obnovi ocnjvu dedinu i bolje je utvrdi bozjom pomocu i svojom mudroscu, danom mu od Boga, i posto podize propalu svoju dedinu, pridobi od Pomorske zemlje Zetu s gradovima, a od Rabna Pilota oba, a od grcke zemlje Patkovo, Hvosno sve i Podrimlje, Kostrc, Drskovinu, Sitnicu, Lab i Lipljan, Dubocicu, reke, Usku i Pomoravlje, Zagrlatu, Levce i Belicu...”
(U zborniku Stara srpska knjizevnost,
1966, 29. Prev. M. Basic)

Znaci, dedina koju je Nemanja obnovio bila je Raska a ne Zeta, i to je, valjda, Sava znao bolje nego neka savremena radikalna neznalica. Pa i Prvovencani ne bi pisao da su “u zemlji toj latinski jereji”, da je Zetu smatrao srpskom zemljom! Ko bi za svoju zemlju kazao: “ u zemlji toj”? Niti bi se Sava na vranjinskoj povelji 1233. potpisivao kao “arhiepiskup srbske zemle i pomorske”, da je i Pomorje u kojemu je Zeta srpska zemlja!

ILUSTRACIJA
Savin potpis na vranjinskoj povelji 1233.

Iz Savinoga teksta se vidi da je grcka zemlja, odnosno vizantijska okupacija dopirala do Laba i Lipljana na Kosovu i do Podrimlja. A grcka okupacija Zete trajala je koliko i okupacija Raske (1150-80). Zeta se i osamostalila u vrijeme kneza Vojislava blistavim pobjedama protiv Grcke 1040, 1042! Sami Grci su pisali da su tada izgubili 40.000 vojnika, sto je precerano, jer mi nijesmo imali toliko kopalja, ali dokazuje kako su oni dozivjeli tu katastrofu! Zato je tretiranje Zete kao grcke zemlje demagogija za neke akademike i politicare! U Raskoj je bila grcka pravoslavna crkva! Zasto Nemanja nije palio po Raskoj? A potom, grcki uticaj dopro je i do Zete preko Nemanjica a ne preko Manojla Komnena. Nemanjici su zidali Hilandar. Nemanjin pecat bio je na grckome jeziku.

ILUSTRACIJA
Nemanjin pecat na grckom jeziku

Slaveci oca, Prvovencani veli da je on rusio i palio gradove ali da je narod svoj u njima ostavio nepovrijedjen! Kako se moze sacuvati narod kojemu se pale kuce? A to sto je narod, koji se zatekao izvan kuca, ostavio “da sluzi drzavi njegovoj sa strahom i sa urecenim dankom od Svetoga” , to objasnjava i termin “narod svoj”. Narod je zaista njegov u smislu podanistva i placanja danka! To je feudalni sistem u kome sav narod pripada feudalcima!
A evo kako je izgledalo to placanje danka.
Barski nadbiskup Grgur zali se splitskom kanoniku Gvalteriju, nedje poslije 1186. godine:
"Velika je razmirica izbila izmedju naseg grada (Bara) i velikoga zupana, o cemu s vama nijesmo mogli razgovarati, zbog velikoga meteza i pritiska koji se desavaju i bole nas. Osamsto perpera koje smo u prosloj godini ocekivali da prihodujemo od svojih imanja on (Nemanja) trazi za sebe a mi ne mozemo da polozimo trazenu sumu, jer su polja opustosena, te je on ponovo zaprijetio gradu, o cemu bi prezviter Moraldus, ocevidac svega ovoga, mogao da vam referise. Tako mnogim metezima i pritiscima izlozeni svi ljudi stenju i pate (gemunt et dolent). A od kneza Mihaila, cija briga za dioklicansku crkvu nije mala, ne moze se u ovim okolnostima ocekivati pomoc, pa cemo se, postupajuci po volji previsnje milosti, u korist nase crkve, i do postignuca nekog rjesenja, nadati bez sumnje u vasu pomoc."
(Original u arhivu kaptola u Splitu,
XVI,1, 781; prijevod nas.)

Ovaj je potonji nas knez u staroj Zeti ubrzo umro, pa su njegova zena, knjeginja Desislava i barski nadbiskup Grgur pobjegli sa dva broda u Dubrovnik, dje je Desislava potpisala ugovor sa gradom da preuzme brodove na koriscenje i cuvanje, ali da ostanu njeno vlasnistvo. Bilo je to 20. avgusta 1189. godine. Nadala se povratku, obnovi svoje drzave, kao i mi danas!
Posto je, konacno, i to u srpskoj arheografiji i istoriografiji, ustanovljeno da Ribnica nije bila grad nego predio i da Nemanja nije rodjen u crkvi nego je u njoj krsten, i da je on, cim je odrastao, posao u “stolno mesto”, da bi bio ponovo krsten, jasno je da je stolno mjesto Ras i da je tamo centar srpske zemlje. A njegov otac (Bela Uros?) mozda je bio rodom iz Hercegovine, koja se ubrajala u siri pojam Dalmacije, jer Dalmacija je u vrijeme Dioklecijana dopirala do Sar-Planine.

TZV. NEMANJIN GRAD NIKAD NIJE POSTOJAO. TO JE TURSKA TVRDjAVA DEPEDEGEN, ZIDANA 1474. G.

Logicno je pitanje: da li je dijete izbjeglice koji se krije (!) moglo da zida grad u tudjoj zemlji?
Nauka je lako ustanovila da je tzv. Nemanjin grad iznad usca Ribnice u Moracu u stvari turska tvrdjava Depedeken (Tepedukan), zidana u vrijeme prelaska sa hladnoga na vatreno oruzje. Zidovi su siroki 1,5 m., jer su se tada pojavili topovi koje je Venecija dala Ivanu Crnojevicu. Ivan i pise Veneciji 1. marta 1474. o turskoj namjeri da zidaju utvrdjenja u Podgorici i Balecu, tako da su to rijetke stare tvrdjave kojijema imamo i izvod iz maticne knjige rodjenih.
Ime turske tvrdjave Depedeken (Tepedukan) znaci, po Vasicu, mjesto dje se sudaraju talasi dviju rijeka, a to mjesto narod zove Sastavci.
Da je to turska tvrdjava zidana tada dokazuje turski sumarni defter za Bjelopavlice i Podgoricu 1485. godine u kome stoji:
"Selo Podgorica. To je varos tvrdjave Depedegen. Kuca 40, prihod 3500 akci." (IBA, Tapu defter, 26 m)

ILUSTRACIJA
Turski defter iz 1485. o Podgorici kao varosi tvrdjave Depedegen

Topovi koji su tada izlijevani u Lombardiji zvani su bombarde, pa otuda mijesanje termina bombarde <> lombarde, lubarde, lubardati... Lubarda je postao artiljerac a glagol lubardati znaci = pucati, senluciti.

ILUSTRACIJA
Top Ivana Crnojevica koji je prisilio Turke da podizu debele zidove preko Morace

Istina je da je Srpska pravoslavna crkva kadila te turske zidine kao zidine Nemanjinoga grada, ali ona je i inace mnogo kadila sultanu i prepustala mu zemaljsku vlast, propovijedajuci da su Srbi nebeski narod i da nije vazno ovo na zemlji nego ono na nebu, a to je odgovaralo Otomanskoj imperiji. Pa i drugi okupatori su slali Srbe na nebo, dje im nijesu smetali, i time se opijaju usijane glave i u Srbiji i u Crnoj Gori, iako je obican Srbin upravo privrzen zemlji, njenim plodovima, miroljubiv, blage naravi i vise mu je stalo do proljecne kise nego do Dusanovoga Carstva. Hoce li ikada doci taj dan da nas puste na mir da lijepo saradjujemo kao braca koja su podijelila imanje, pa vise nemaju razloga da se svadjaju, ili ce nas i dalje svadjati, da se o svojemu jadu zabavljamo, ne misleci na svoju djecu, na zajednicko dobro, na Evropu u kojoj su sve clanice suverene, a medju njima nema bodljikavijeh zicah?

I pored toga što je duže ili kraće bila u sklopu srpske države Zeta nikad nije postala Srbija


KO SU BILI NEMANJIĆI, KAKO SU NASTALI I NESTALI ? - ZAŠTO JE NEMANJA ROĐEN U SPUŽU ?:
Pitanje porijekla Nemanjića ostalo je do danas nerazjašnjeno. Sinovi Stefana Nemanje ne kazuju ništa o njegovome ocu, svome đedu, iz čega se mora izvući zaključak da nije bio značajna ličnost, bez obzira što je bio pretendent na prijesto u Rasu. Na prijesto se pretendovalo po krvnome srodstvu a ne po zaslugama, pa je, radi zaštite života u vrijeme velikoga meteža u Raškoj, o kome piše njegov sin Prvovenčani, morao da se, od braće (!), skloni u susjednu državu Zetu. Ignorisanje pretka nije bilo nikakav običaj u Nemanjića. Baš iz njihovijeh isprava vidimo da se oni često pozivaju na oca i đeda, kad je on istaknuta ličnost. Vukanov sin Stefan Nemanja, koji je zidao Moraču 1252, dao je da se napiše iznad vrata manastira da je on unuk velikoga župana Stefana Nemanje. Nemanjin brat po majci (?) knez Miroslav ne krije da je sin Zavidin. Prvovenčani pominje đecu (u ugovoru sa Dubrovnikom) a kralj Stefan Radoslav u ugovoru sa Dubrovnikom 1234. naglašava da je “unuk svetago Simeona Nemane i sin prvovenčanoga kralja blaženopočivšega Stefana monaha”. Stefan Vladislav 1234, u povelji manastiru Sv. Bogorice na Limu, pominje kako je njegov đed sveti Simeon poklonio manastiru sela i ljude. Kralj Milutin 1296. daje sela i ljude manastiru Sv. Nikole na Vranjini pa pominje kao đedove i sv. Savu i kralja Vladoslava (!) “i roditelja previsokago kralja Uroša”, a kada osniva manastir u Banjskoj piše da je “pravnuk svetago Simeona Nemanje i vnouk prvovenčanoga kralja Stefana”. I car Dušan se u uvodu Zakonika poziva na pretke. Dakle, predak se pominje kad je čuven a ignoriše kad je beznačajan! Zato je pitanje: da li je i Bela Uroš Nemanjin otac.
U borbama za vlast i sam je Nemanja u Raškoj bio bačen u pećinu, o čemu piše njegov sin Prvovenčani. Nemanja je, naime, bio sazidao hram Sv. Nikole, blizu Sv. Bogorodice na ušću rijeke Banjske, i ustanovio u njemu pravila za crnce ( crnorisce = kaluđere ) i živio bogougodno “dok ne stiže revnost đevolja, i već rigaše zmija svoju zlobu. Jer se dogovoriše s najstarijim od braće njegove, koji je tada vladao ovom srpskom zemljom, i, dozvavši ovoga celomudrenoga i svetog muža, uhvatiše ga, i okovaše mu ruke i noge, vrgoše ga u pećinu kamenitu, kao što nekad braća vrgoše u rov prekrasnog Josifa, ne razumijevajući, bezumni, promisla Vladičina koji će biti: da će nepobeđeni od beda biti oni koji veruju u nj.” (“Stara srpska književnost”).
Te svađe oko prijestola i ubistva da se dođe do vlasti predstavljaju vizantijsko nasljeđe, koje je poslije priješlo i na Turke. Dvadeset i devet vizantijskih careva ubijeno je u borbi za vlast. Zenon 491. živ je zakopan a glave su odsječene: Mauriciju (602), Leontu (705), Tiberiju III (705), Justinijanu II (711), Leonu V (820), Nikeforu II (969), Aleksiju II (1183). Dakle, Nemanjin otac je ovo izbjegao sklonivši se u Spuž, na zaklonjeno mjesto, a ne u Podgoricu, koja je uvijek bila raskršće važnih puteva. Da je Nemanja rođen u Spužu, prvi je napisao vladika Vasilije Petrović u Istoriji o Crnoj Gori (1754). Pošto je prvo naveo podatke iz rodoslova, da je Nemanjin predak Likinije Mučitelj i da je iz te carske loze i Bela Uroš, Nemanjin otac, Vasilije piše: "Toj Bela Uroš provožal žitie u Zetu, gde teper gorod Spuž, i tamo rodil tri sina, Davida, Konstantina i Stefana Nemanju..."
Ovome Vasilijevom podatku nije poklanjana pažnja, zato što su ga napadali zbog crnogorstvovanja, prisvajanja “mletačkih” gradova na Crnogorskom primorju i "pretvaranja" crnogorskih sela u gradove! (Vasilije se dosta bunio što se neki podanici turski iz Bosne i Hercegovine, kao Bogić Vučković, lažnim potvrdama useljavaju u Rusiju kao da su Crnogorci, pa veli da "i vsak svoim imenem da budet dovolen” (svak svojim imenom neka bude zadovoljan). Napisao je, takođe, da " i malo gde Serbli batalju vigrali bez Černogorcov i berganov” (malo gdje Srblji bitku dobiše bez Crnogoraca i Brđana, isto, 51)...


U novije doba izmišljeno je da se Stefan Nemanja rodio u Ribnici, odnosno, današnjoj Podgorici


A što se tiče gradova, to je nesporazum, jer svaka kuća na Njegušima je bila od kamena, a rusko selo se zove derevnja, jer je od drveta, pa je on bio prinuđen da razlikuje naselja od kamena i naselja od drveta. No ovaj isti podatak našao je u drugom prijepisu srpski istoričar Panta Srećković u Voljavči podno Rudnika i objavio ga dva puta (1869, 1870).

DA LI JE DIJETE IZBJEGLICE MOGLO DA ZIDA GRAD U TUĐOJ ZEMLJI ?:
U novije doba izmišljeno je da se Nemanja rodio u "Ribnici, današnjoj Podgorici", pa je i turska tvrđava Depedgen, zidana 1474. godine, proglašena Nemanjinim gradom, iako je jasno da dijete izbjeglice nije moglo da zida grad u tuđoj zemlji (Depedgen kao “tvrđava varoši Podgorice” upisan je u turski defter 1485. godine). Do pominjanja Ribnice kao mjesta u kome se Nemanja rodio došlo je greškom prepisivača Pariškog rukopisa Nemanjinoga žitija od Prvovenčanoga, jer je prilikom prepisivanja slučajno preskočen jedan red, što je uobičajena srednjovjekovna greška, pa je ispalo da je Nemanja rođen u crkvi (!), a Ćorović je, donoseći ovakav red riječi u svome izdanju i izostavljajući interpunkciju rukopisa, po Lj. Juhas “načinio blasfemiju”. Rješenje ove nejasnoće Lj. Juhas je našla u Goričkome zborniku Nikona Jerusalimca, ispovjednika Jelene Balšić, šćeri kneza Lazara. Nikon je pominjanje hrama vezao za Ribnicu i shvatio je kao “oznaku lokaliteta na kome se hram nalazi”. Izostavljanje retka je, po njoj, “jedna od tipičnih pisarskih pogrešaka pa je to slučaj i ovde”. Nakon dva muža Jelena je na Skadarskome jezeru počela da razmišlja o životu na onome svijetu, pa je, zajedno sa Nikonom, ispaštala u isihazmu (bezmlviju = ćutanju). Pa kad nijesu mogli da pričaju, počeli su da se dopisuju. A kako je ona bila vezana za Nemanjiće, Nikon je zbog nje unio u ovaj zbornik (1441/42) svoju preradu odlomka o Nemanjinome rođenju, prema Prvovenčanome, ali na osnovu nekoga prijepisa u kome nije bio preskočen onaj red o rođenju. Lj. Juhas je primijetila da Nikon, pišući na jezeru, izostavlja riječi koje bi unijele zabunu, jer Prvovenčani, pišući u Rasu, veli da je bio “ veliki metež u ovoj strani srpske zemlje”, a Nikon se ne nalazi tamo pa izostavlja "u ovoj". Nemanja je u Ribnici kršten, a ne rođen, a Ribnica kao grad nikada nije postojala, što je dokazao Mihailo Dinić (O gradnji turske tvrđave izvještava i Ivan Crnojević Venecija 1. marta 1474. godine. Ispod zidina djelimično očuvane tvrđave nema tragova starije gradnje. Zidovi uopšte nemaju temelj u zemlji kako je fotografski pokazao P.Mijović u Od Dokleje do Podgorice, Cetinje, 1998, str.85). On je objasnio i kako je došlo do toga da se defektni tekst koji glasi “na meste rekomem Ribnica ou hramou” mogao shvatiti kao da je Ribnica grad a ne kraj, predio. U Statutu župe Poljica (kod Splita) stoji da je ona cijela misto. A u žitiju Nemanjinome stoji da je cijela Dioklitija “mesto roždenija” njegovoga! Zato Dinić veli da apelativ mesto u starijim tekstovima ima značenje manje ili veće oblasti, slično latinskome locus ili grčkome topos. I u Dukljanina Krajina je cijela locus. A Ribnica kao Podgorica ne pominje se niđe. Ne bi se moglo ni objasniti zašto bi isto mjesto koje se zove Ribnica bilo na istome jeziku zamijenjeno imenom Podgorica! Inače, zaključuje Lj. Juhas, u žitijima se ne navodi mjesto rođenja nego smrti, jer je ono bitno za posmrtni kult! (podvukao R.R) Dakle, da je mjesto rođenja Stefana Nemanje (sv. Simeona) navedeno u ovome žitiju, to bi bio jedini slučaj u srednjemu vijeku (i predstavljalo bi kuriozitet). Ali, jednom i nehotice (!) napravljena greška inspirisala je nizanje novijeh pogrješaka, pa je Stanojević napisao da je rodonačelnik dinastije Nemanjića rođen “u dvorcu na utoku Ribnice u Moraču, u današnjoj Podgorici”! I tako je to ušlo u udžbenike. Trun lako upadne u oko, ali ga je teško izvaditi.
Sama činjenica da se otac Stefana Nemanje sklonio u Zetu da spasi glavu govori da je Zeta tada, početkom XII vijeka, bila zasebna država u kojoj njegovi protivnici nijesu mogli lako da izvedu svoju namjeru da ga ubiju i uklone iz borbe za prijesto. A vrijeme rođenja Stefana Nemanje R. Novaković stavlja u 1112/1113. godinu, dok drugi pominju 1114. godinu. Ovo je važno zbog utvrđivanja vremena kada se Nemanjin otac sklonio u Zetu.


Potpuno je jasno da Dioklitija nije Nemanjina očevina, već jedino mjesto njegovog rođenja


KO JE BIO OTAC STEFANA NEMANJE? Ko je bio taj otac? Tim pitanjem bavili su se mnogi autori. Možda jedini koji se nije kolebao bio je Đ. Sp. Radojičić, koji je kao Nemanjina đeda označio Stefana Vukana, mlađega brata velikoga župana Uroša I, a kao oca Prvoslava, velikoga župana. Po Radojičiću Prvoslav je postao veliki župan 1126. godine, i tada je Nemanja ponovo kršten po grčkome obredu. Isti autor tvrdi da Nemanja 1160. još nije bio oženjen, iako je imao 46 godina. Da je odabrao Toplicu da u njoj bude njegov dvor. I da se tamo oženio Anom, ćerkom nekoga vlastelina. Ni riječi o zagoneci: zašto niko ne pominje toga Nemanjinoga oca, ako je taj otac bio veliki župan i imao lijepo slovensko ime Prvoslav? P. Srećković je krenuo od izvora. Od Nemanjine Hilandarske povelje, đe Nemanja diktira pisaru:
"I vzdvigoh pogibšuju svoju dedinou, i priobretoh od morske zemle Zetou s gradovi". (Pisar ga nije dobro čuo. Sava je ispravio taj navod i umjesto morske stavio pomorsku zemlju.) Sava je ponovio ono što piše Prvovenčani, da je njihov otac kršten dvaput, u Zeti po katoličkome a u Raškoj po pravoslavnome obredu, pa u glavi III veli: "vzrastšou že jemou do otročini, i priemšou čest otčastvija svoiego... Toplicou, Ibr, i Rasinou”. Iz ovoga se, veli Srećković, vidi da je Nemanji, kao očevina, pripadao dio Raške, i to Toplica, Ibar i Rasina; drugim riječima da otac Nemanjin nije bio dukljanski kralj (!), što smo znali i bez njega. I kad je Sava pisao papi da njegovome bratu da kraljevsku krunu, iz teksta je jasno da Dioklitija nije njegova očevina nego mjesto njegova rođenja! Andrija Zmajević se (1675) držao Orbina (1601). Najveća Zmajevićeva greška odnosi se na ime Stefan, koje je, po njemu, uobičajeno tek od njegovoga praunuka, iako se on zvao Stefan Nemanja, a sam Zmajević navodi Stefana kao prvoga ugarskoga kralja 1118. godine, koji je primio krunu od svetog oca pape. U Dubrovniku se, po njemu, nalazi balsamovana Stefanova desnica okovana. Od njega je nastala sintagma "Kruna sv. Stefana".
U rodoslovima Nemanjića pominje se kao Nemanjin predak Bela Uroš. No Uroš nije ime nego mađarska titula od ur = čovjek, gospodin u smislu gospodar, što se dosljedno navodi u srpskim titulama. Na Humačkoj ploči iz X - XI vijeka gospodar župe je župi urun. Od osnove ur je i titula gospodarice Srema Ane, koja se pretvorila u ime Urica. Ova je titula u početku bila rezervisana za prijestolonasljednike, a kasnije za veliku gospodu, piše S. Ćirković. Dakle, Bela Uroš je gospodin Bela. Kad se tome dodaju imena Stefan Nemanja, veliki župan; Stefan Nemanja, njegov sin, Prvovenčani; Stefan Nemanja, Vukanov sin; Stefan Uroš, treći sin Prvovenčanoga; Stefan Dragutin, stariji sin Uroša; Stefan Uroš II Milutin; Stefan Uroš III Dečanski; Stefan Dušan; Stefan Uroš IV, koji je umro prirodnom smrću 4. XII 1371. i dalje: Stefan Lazarević, Stefan Branković, postaje jasnio da tri elementa vezuju Nemanjiće i Mađare: a)ime Stefan, jer je njihova država kruna sv. Stefana; b) titula ur - os , a to je i pridjev = gospodski, pretvorena u ime i c) ime Bela koje je nosilo nekoliko ugarskih kraljeva! J. Kalić u komentaru uz Jovana Kinama veli:
“Kinam kaže da su Uroš i Desa braća... a Dukljanin zna da je Desa bio sin velikog župana Uroša I ... Pošto se iz ugarskih izvora zna da je ugarski kralj Bela II Slepi (1131 - 41) bio oženjen Jelenom, ćerkom srpskog župana Uroša (I), to znači da je ugarska kraljica Jelena bila rođena sestra srpskog velikog župana Uroša II. Pored toga, za vreme maloletnog Geze II (1141 - 62) u Ugarskoj je bio veoma uticajan ban i palatin Beloš, po rečima ugarskih izvora i Otona Frajzinškog, ujak kraljev (Geze II)), znači brat kraljice Jelene, i Uroša II... To znači da su Uroš II, Beloš, Desa i Jelena bili deca župana Uroša I...”
Dakle, i u Nemanjića je bilo imena Beloš, koje je samo refleks mađarskoga imena Bela. Ovo samo podupire tezu o tijesnoj vezi Nemanjića i Mađara. S druge strane Dukljaninov Pavlimir dobija nadimak Belo, od lat. bellum = rat, jer je "mnogo uživao u ratovanju". Što je na što, možda, uticalo, to mi sada ne možemo da znamo sa sigurnošću. Za nas je važno što su o ovome pitanju učili crnogorski đaci.


Imenica - nemanjić, sa značenjem - onaj koji nema ništa, postoji i danas u češkom jeziku


Njima je D. Milaković unio istoriju u bukvar: